İçeriğe geç
OptikOptik.
YKS · Matematik

Bölme ve Bölünebilme Soru Çözümü

Bölme ve Bölünebilme, YKS Matematik hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

Bir kutu oyuncak, 5'erli ve 6'şarlı paketlere ayrıldığında, her seferinde sırasıyla 1 ve 2 oyuncak artıyor. Oyuncak sayısı 80 ile 100 arasında olduğuna göre, oyuncak sayısı kaçtır?

  1. $86$

    Doğru cevap
  2. B

    $92$

  3. C

    $77$

  4. D

    $98$

  5. E

    $104$

Çözüm

Oyuncak sayısına $N$ diyelim. Soruda verilenlere göre: $N$ sayısının 5 ile bölümünden kalan 1, 6 ile bölümünden kalan 2'dir. Yani: $$N = 5a + 1 \quad \text{ve} \quad N = 6b + 2, \quad a, b \in \mathbb{Z}^+$$

$N$'yi ortak bir formda ifade etmek için, $N - 1$'in 5 ile tam bölünebildiğini ve $N - 2$'nin 6 ile tam bölünebildiğini biliyoruz. $N = 5k + 1$ yazıp 6 ile bölümünden kalan 2 olacak şekilde $k$'yı bulalım.

$N = 5k + 1$ olsun. 6 ile bölümünden kalan 2 olması için: $$5k + 1 \equiv 2 \pmod{6} \Rightarrow 5k \equiv 1 \pmod{6}$$

5'in mod 6'daki tersi 5'tir (çünkü $5 \cdot 5 = 25 \equiv 1 \pmod{6}$), o halde: $$k \equiv 5 \pmod{6} \Rightarrow k = 6t + 5$$

Bu durumda: $$N = 5(6t + 5) + 1 = 30t + 25 + 1 = 30t + 26, \quad t \in \mathbb{Z}^+$$

$80 < N < 100$ aralığında $N$ değerini bulalım:

  • $t = 1$ için $N = 30 \cdot 1 + 26 = 56$ (aralık dışında)
  • $t = 2$ için $N = 30 \cdot 2 + 26 = 86$ (aralık içinde)
  • $t = 3$ için $N = 30 \cdot 3 + 26 = 116$ (aralık dışında)

Bu nedenle, $N = 86$'dır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Soru 2

$5x3y$ dört basamaklı sayısı $45$'e tam bölünüyorsa ve $x > y$ koşulu sağlanıyorsa, bu sayının pozitif tam bölen sayısı kaçtır?

  1. A

    $16$

  2. B

    $24$

  3. $32$

    Doğru cevap
  4. D

    $36$

  5. E

    $48$

Çözüm

$45$ sayısı $9$ ve $5$'e bölünebilme kurallarını kullanır. Sayı $5$'e bölünebilmesi için $y=0$ veya $y=5$ olmalıdır. $9$'a bölünebilmesi için rakamlar toplamı $5+x+3+y = 8+x+y$ $9$'un katı olmalıdır.

$y=0$ için: $8+x$ $9$'un katı, $x=1$ (çünkü $8+1=9$). Bu durumda sayı $5130$ ve $x=1 > y=0$ koşulu sağlanır.

$y=5$ için: $8+x+5=13+x$ $9$'un katı, $x=5$ (13+5=18), ancak $x=5$ ve $y=5$ olduğunda $x > y$ koşulu sağlanmaz.

Dolayısıyla tek sayı $5130$'dur. $5130$'u asal çarpanlarına ayıralım: $5130 = 2 \cdot 3^3 \cdot 5 \cdot 19$. Pozitif tam bölen sayısı: $(1+1)(3+1)(1+1)(1+1) = 2 \cdot 4 \cdot 2 \cdot 2 = 32$. Cevap C seçeneğidir.

Soru 3

Dört basamaklı $3A4B$ sayısı $3$, $4$ ve $5$ ile tam bölünebilmektedir. Buna göre $A+B$ toplamının alabileceği değerler toplamı kaçtır?

  1. A

    $10$

  2. B

    $12$

  3. $15$

    Doğru cevap
  4. D

    $18$

  5. E

    $20$

Çözüm

Önce $5$ ile bölünebilme kuralına göre: Son basamak $0$ veya $5$ olmalıdır, yani $B=0$ veya $B=5$.

$4$ ile bölünebilme için son iki basamak $4B$ sayısı $4$'ün katı olmalıdır.

  • $B=0$ için: $40$ sayısı $4$'ün katıdır ($40/4=10$).
  • $B=5$ için: $45$ sayısı $4$'ün katı değildir ($45/4=11.25$).

O halde $B=0$ olmalıdır.

$3$ ile bölünebilme için rakamlar toplamı $3+A+4+0 = 7+A$ $3$'ün katı olmalıdır. $A$ bir rakam olduğundan, $7+A$ $3$'ün katı olması için $A=2$, $5$ veya $8$ olabilir.

Bu durumda $A+B$ toplamı: $2+0=2$, $5+0=5$, $8+0=8$ olur. Bu değerlerin toplamı $2+5+8=15$'tir.

Doğru cevap $15$'tir.

Bölme ve Bölünebilme konusunu uygulamada çöz

Optik'te YKS Matematik dersinde bölme ve bölünebilme konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.