İçeriğe geç
OptikOptik.
KPSS · İstatistik

Yöneylem Araştırması Soru Çözümü

Yöneylem Araştırması, KPSS İstatistik hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

Bir doğrusal programlama problemi için aşağıdaki kısıtlar verilmiştir:

  • $x_1 + 2x_2 \leq 8$
  • $3x_1 + x_2 \leq 9$
  • $x_1, x_2 \geq 0$

Bu kısıtlara göre, uygun çözüm bölgesi grafik üzerinde kaç köşe noktasına sahiptir ve bu köşe noktaları nelerdir?

  1. A

    3 köşe noktası: $(0,0)$, $(0,4)$, $(3,0)$

  2. B

    4 köşe noktası: $(0,0)$, $(0,4.5)$, $(3,0)$, $(2,3)$

  3. 4 köşe noktası: $(0,0)$, $(0,4)$, $(3,0)$, $(2,3)$

    Doğru cevap
  4. D

    5 köşe noktası: $(0,0)$, $(0,4)$, $(0,4.5)$, $(3,0)$, $(2,3)$

  5. E

    2 köşe noktası: $(0,0)$, $(2,3)$

Çözüm

Kısıtları grafikte çizerek köşe noktalarını bulalım. $x_1+2x_2=8$ doğrusu eksenleri $(8,0)$ ve $(0,4)$'te keser. $3x_1+x_2=9$ doğrusu eksenleri $(3,0)$ ve $(0,9)$'da keser. Bu iki doğrunun kesişimini çözersek: $x_1+2x_2=8$ ve $3x_1+x_2=9$. İkinci denklemden $x_2=9-3x_1$, ilk denklemde yerine koyarsak $x_1+2(9-3x_1)=8 \Rightarrow x_1+18-6x_1=8 \Rightarrow -5x_1=-10 \Rightarrow x_1=2$, sonra $x_2=9-3(2)=3$. Yani $(2,3)$ noktası. Negatif olmayan kısıtlar altında uygun çözüm bölgesi, bu doğrular ve eksenlerle sınırlıdır. Köşe noktaları: $(0,0)$, $(0,4)$ (birinci kısıt ve $x_1=0$), $(3,0)$ (ikinci kısıt ve $x_2=0$), $(2,3)$ (iki kısıtın kesişimi). Toplam 4 köşe noktası vardır ve liste doğrudur.

Soru 2

Bir maksimizasyon problemine ait simpleks tablosu aşağıda verilmiştir. Tüm $z_j - c_j$ değerleri negatif veya sıfırdır (optimal koşul sağlanmış), ancak temel değişkenlerden $x_1 = -2$ (negatif). Dual Simpleks yöntemiyle uygun hale getirmek için hangi değişken temelden çıkarılmalıdır?

Tablo özeti: Temel değişkenler: $x_1, x_2$; Değerler: $x_1 = -2$, $x_2 = 3$; $z_j - c_j$: $x_3$ için $-1$, $x_4$ için $-2$.

  1. $x_1$

    Doğru cevap
  2. B

    $x_2$

  3. C

    $x_3$

  4. D

    $x_4$

  5. E

    Hiçbiri

Çözüm

Dual Simpleks yönteminde, uygun olmayan bir çözümde (optimal ama temel değişkenlerden bazıları negatif) en negatif temel değişken temelden çıkarılır. Bu tabloda $x_1 = -2$ en negatif olduğu için $x_1$ çıkarılır. $x_2 = 3$ pozitif olduğundan çıkarılmaz. $x_3$ ve $x_4$ temel olmayan değişkenlerdir, çıkarılamaz.

Soru 3

Bir firma iki farklı ürün (A ve B) üretmektedir. Ürün A'nın birim karı 10 TL, ürün B'nin birim karı 15 TL'dir. Ancak, ürünler birlikte üretildiğinde, toplam kar $10A + 15B$'den daha fazla olmaktadır çünkü sinerji etkisiyle maliyetler düşmektedir. Bu durum, doğrusal programlama modelinin hangi temel varsayımını ihlal etmektedir?

  1. A

    Orantılılık varsayımını

  2. Toplanabilirlik varsayımını

    Doğru cevap
  3. C

    Bölünebilirlik varsayımını

  4. D

    Kesinlik varsayımını

  5. E

    Negatif olmama varsayımını

Çözüm

Toplanabilirlik (additivity) varsayımı, her değişkenin katkısının diğer değişkenlerden bağımsız olduğunu ve toplam katkının bireysel katkıların toplamı olduğunu belirtir. Bu problemde, ürünler birlikte üretildiğinde kar $10A + 15B$'den fazla olduğu için, katkılar bağımsız değildir ve toplanabilirlik ihlal edilmiştir. Diğer seçenekler: orantılılık ihlali, karın doğrusal olmamasıdır; bölünebilirlik, değişkenlerin kesirli değer alması; kesinlik, parametrelerin belirsizliği; negatif olmama, değişkenlerin negatif olmaması ile ilgilidir.

Yöneylem Araştırması konusunu uygulamada çöz

Optik'te KPSS İstatistik dersinde yöneylem araştırması konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.