İçeriğe geç
OptikOptik.
KPSS · Ortaöğretim Matematik Öğretmenliği

Soyut Cebir: Gruplar Soru Çözümü

Soyut Cebir: Gruplar, KPSS Ortaöğretim Matematik Öğretmenliği hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

$G = \mathbb{Z}_6 \times \mathbb{Z}_8$ grubu verilsin. Bu grupta mertebesi 12 olan eleman sayısı kaçtır?

  1. $8$

    Doğru cevap
  2. B

    $6$

  3. C

    $4$

  4. D

    $12$

  5. E

    $10$

Çözüm

İki grubun direkt çarpımında, bir $(a,b)$ elemanının mertebesi: $\text{ord}(a,b) = \text{EKOK}(\text{ord}(a), \text{ord}(b))$'dir. Burada $\text{ord}(a)$ $\mathbb{Z}_6$'da (yani 6'nın bir böleni), $\text{ord}(b)$ $\mathbb{Z}_8$'de (yani 8'in bir böleni) olmalıdır.

Mertebenin 12 olması için EKOK 12 olmalı. Olası durumlar:
1. $\text{ord}(a)=3$ ve $\text{ord}(b)=4$: $\mathbb{Z}_6$'da mertebesi 3 olan eleman sayısı $\varphi(3)=2$ (çünkü devirli grupta). $\mathbb{Z}_8$'de mertebesi 4 olan eleman sayısı $\varphi(4)=2$. Bu durumdan $2 \times 2 = 4$ eleman.
2. $\text{ord}(a)=6$ ve $\text{ord}(b)=4$: $\mathbb{Z}_6$'da mertebesi 6 olan eleman sayısı $\varphi(6)=2$, $\mathbb{Z}_8$'de aynı şekilde 2. Bu durumdan $2 \times 2 = 4$ eleman.
Toplam: $4 + 4 = 8$ eleman.

Diğer kombinasyonlar (örneğin $\text{ord}(a)=2$ ve $\text{ord}(b)=12$ gibi) mümkün değildir çünkü $\mathbb{Z}_8$'de mertebe 12 olamaz (8'i bölmeli).

Soru 2

Tam sayılar kümesi $\mathbb{Z}$ üzerinde $a*b = a + b + 2$ ikili işlemi tanımlansın. Aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Bu işlem bir grup tanımlar, çünkü tüm grup aksiyomları sağlanır.

    Doğru cevap
  2. B

    Grup değildir, çünkü kapalılık özelliği yoktur.

  3. C

    Grup değildir, çünkü birleşme özelliği yoktur.

  4. D

    Grup değildir, çünkü birim eleman yoktur.

  5. E

    Grup değildir, çünkü ters eleman özelliği yoktur.

Çözüm

Grup aksiyomlarını kontrol edelim. Kapalılık: $a,b \in \mathbb{Z}$ ise $a+b+2 \in \mathbb{Z}$ olduğundan sağlanır. Birleşme: $(a*b)*c = (a+b+2)*c = (a+b+2)+c+2 = a+b+c+4$, $a*(b*c) = a*(b+c+2) = a+(b+c+2)+2 = a+b+c+4$, eşit olduğu için sağlanır. Birim eleman $e$: $a*e = a+e+2 = a$ ise $e+2=0$, yani $e=-2$. Ters eleman $a'$: $a*a' = a+a'+2 = -2$ ise $a' = -a-4$, ve bu bir tam sayıdır. Dolayısıyla tüm aksiyomlar sağlandığı için bu işlem bir grup tanımlar.

Soru 3

$G = (\mathbb{Z}_6, +)$ ve $H = (\mathbb{Z}_8, +)$ grupları verilsin. $G \times H$ kartezyen çarpım grubunda $(2, 4)$ elemanının mertebesi kaçtır?

  1. $6$

    Doğru cevap
  2. B

    $8$

  3. C

    $12$

  4. D

    $24$

  5. E

    $4$

Çözüm

Bir kartezyen çarpım grubunda $(g, h)$ elemanının mertebesi: $|(g, h)| = \operatorname{lcm}(|g|, |h|)$ formülü ile hesaplanır, burada $|g|$ ve $|h|$ sırasıyla $g$ ve $h$'nin kendi gruplarındaki mertebeleridir.

Önce $G = \mathbb{Z}_6$'da $2$ elemanının mertebesini bulalım: $2$'nin toplamsal mertebesi, $k \cdot 2 \equiv 0 \pmod{6}$ olacak şekildeki en küçük pozitif $k$ tam sayısıdır. $k = 3$ için $3 \cdot 2 = 6 \equiv 0 \pmod{6}$ olduğundan $|2| = 3$'tür.

Şimdi $H = \mathbb{Z}_8$'de $4$ elemanının mertebesini bulalım: $k \cdot 4 \equiv 0 \pmod{8}$ denklemini sağlayan en küçük pozitif $k$ tam sayısı $k = 2$ için $2 \cdot 4 = 8 \equiv 0 \pmod{8}$ olduğundan $|4| = 2$'dir.

Dolayısıyla: $|(2, 4)| = \operatorname{lcm}(3, 2) = 6$ olur.

Doğru cevap: $6$.

Soyut Cebir: Gruplar konusunu uygulamada çöz

Optik'te KPSS Ortaöğretim Matematik Öğretmenliği dersinde soyut cebir: gruplar konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.