İçeriğe geç
OptikOptik.
KPSS · Ortaöğretim Matematik Öğretmenliği

İstatistiksel Yöntemler Soru Çözümü

İstatistiksel Yöntemler, KPSS Ortaöğretim Matematik Öğretmenliği hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

Aşağıda bir frekans dağılımı verilmiştir:

Sınıflar (xi): 10-20, 20-30, 30-40, 40-50, 50-60

Frekanslar (fi): 5, 12, 18, 8, 2

Bu dağılımın çarpıklık (skewness) yönü ve türü aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

  1. A

    Pozitif çarpık (sağa çarpık), yüksek değerlerde kuyruk uzar.

  2. Negatif çarpık (sola çarpık), düşük değerlerde kuyruk uzar.

    Doğru cevap
  3. C

    Simetrik, çarpıklık yoktur.

  4. D

    Pozitif çarpık, ancak Pearson katsayısı sıfıra yakındır.

  5. E

    Negatif çarpık, ancak moment çarpıklığı pozitiftir.

Çözüm

Frekans dağılımına bakıldığında, frekanslar 30-40 sınıfında maksimuma (18) ulaşmakta, daha sonra azalmaktadır. Düşük sınıflarda (10-20 ve 20-30) frekanslar nispeten yüksekken, yüksek sınıflarda (40-50 ve 50-60) düşüktür. Bu, verilerin sol tarafta (düşük değerler) toplandığını ve sağa doğru uzun bir kuyruk olmadığını gösterir. Negatif çarpıklık (sola çarpık) durumunda, dağılım sola doğru uzar, yani düşük değerlerde kuyruk uzar. Medyan ve mod, ortalamanın sağında kalır. Bu dağılımda, frekanslar sola doğru yoğunlaştığı için negatif çarpıklık vardır. Pearson'ın çarpıklık katsayısı hesaplanırsa: $$ar{x} \approx 33.33, M_d \approx 35, s \approx 10.95$$ için $$Sk = \frac{3(\bar{x} - M_d)}{s} \approx \frac{3(33.33 - 35)}{10.95} \approx -0.46$$ negatif değer alır, bu da negatif çarpıklığı doğrular.

Soru 2

Bir sınıfta öğrencilerin %60'ı kız, %40'ı erkektir. Kız öğrencilerin %70'i matematik dersinden geçerken, erkek öğrencilerin %80'i matematik dersinden geçmektedir. Rastgele seçilen bir öğrencinin matematik dersinden geçtiği bilindiğine göre, bu öğrencinin kız olma olasılığı kaçtır?

  1. $0.56$

    Doğru cevap
  2. B

    $0.48$

  3. C

    $0.64$

  4. D

    $0.52$

  5. E

    $0.60$

Çözüm

Bayes Teoremi ile çözülür. Olaylar: $K$: öğrenci kız, $E$: öğrenci erkek, $G$: öğrenci geçiyor. Verilenler: $P(K) = 0.6$, $P(E) = 0.4$, $P(G | K) = 0.7$, $P(G | E) = 0.8$. İstenen: $P(K | G)$.

$$P(K | G) = \frac{P(G | K) \cdot P(K)}{P(G | K) \cdot P(K) + P(G | E) \cdot P(E)} = \frac{0.7 \times 0.6}{0.7 \times 0.6 + 0.8 \times 0.4} = \frac{0.42}{0.42 + 0.32} = \frac{0.42}{0.74} \approx 0.5676$$

Yaklaşık $0.568$, şıklarda $0.56$ en yakın değerdir, doğru cevap $0.56$'dır.

Soru 3

Aşağıdaki veri seti için basit doğrusal regresyon analizi yapıldığında, bağımlı değişken $y$'yi tahmin eden regresyon denklemi aşağıdakilerden hangisidir?

$$\begin{array}{c|ccccc} x & 1 & 2 & 3 & 4 & 5 \\ \hline y & 3 & 5 & 7 & 9 & 11 \end{array}$$

  1. $y = 1 + 2x$

    Doğru cevap
  2. B

    $y = 2 + x$

  3. C

    $y = 3 + x$

  4. D

    $y = 2x$

  5. E

    $y = 2 + 2x$

Çözüm

Regresyon denklemi $y = a + bx$ formundadır. $a$ (kesim noktası) ve $b$ (eğim) en küçük kareler yöntemiyle hesaplanır:

$$b = \frac{S_{xy}}{S_{xx}}, \quad a = \bar{y} - b\bar{x}$$

Verilen veriler: $\bar{x} = \frac{1+2+3+4+5}{5} = 3$, $\bar{y} = \frac{3+5+7+9+11}{5} = 7$

$S_{xx} = \sum (x_i - \bar{x})^2 = (1-3)^2 + (2-3)^2 + (3-3)^2 + (4-3)^2 + (5-3)^2 = 4+1+0+1+4 = 10$

$S_{xy} = \sum (x_i - \bar{x})(y_i - \bar{y}) = (1-3)(3-7) + (2-3)(5-7) + (3-3)(7-7) + (4-3)(9-7) + (5-3)(11-7) = (-2)(-4) + (-1)(-2) + 0 + 1\cdot2 + 2\cdot4 = 8+2+0+2+8 = 20$

$b = \frac{20}{10} = 2$, $a = 7 - 2\cdot3 = 1$. Sonuç: $y = 1 + 2x$.

İstatistiksel Yöntemler konusunu uygulamada çöz

Optik'te KPSS Ortaöğretim Matematik Öğretmenliği dersinde istatistiksel yöntemler konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.