İçeriğe geç
OptikOptik.
KPSS · Ortaöğretim Matematik Öğretmenliği

Olasılık Kuramı Soru Çözümü

Olasılık Kuramı, KPSS Ortaöğretim Matematik Öğretmenliği hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

Bir banka şubesine saatte ortalama 5 müşteri gelmektedir ve gelişler Poisson sürecine uymaktadır. Buna göre, 2 saatlik bir sürede tam 8 müşteri gelme olasılığı nedir?

  1. $$\frac{e^{-10} \cdot 10^8}{8!} \approx 0.1126$$

    Doğru cevap
  2. B

    $$\frac{e^{-5} \cdot 5^8}{8!} \approx 0.0653$$

  3. C

    $$\frac{e^{-2} \cdot 2^8}{8!} \approx 0.0009$$

  4. D

    $$\frac{e^{-10} \cdot 8^{10}}{10!} \approx 0.1251$$

  5. E

    $$\frac{e^{-8} \cdot 8^{10}}{10!} \approx 0.0993$$

Çözüm

Poisson dağılımında, zaman aralığı t ile ortalama hız λ ise, o aralıktaki ortalama olay sayısı λ' = λt olur. Burada saatte ortalama 5 müşteri (λ=5) ve t=2 saat için λ' = 5 * 2 = 10'dur. Tam k=8 müşteri gelme olasılığı: $$P(X=8) = \frac{e^{-\lambda'} (\lambda')^8}{8!} = \frac{e^{-10} \cdot 10^8}{8!}$$ hesaplanır. Yaklaşık değer: e-10 ≈ 4.5399e-5, 108 = 100,000,000, 8! = 40320, so 4.5399e-5 * 100,000,000 / 40320 ≈ 0.1126. Seçeneklerde:

  • A doğru hesaplamayı verir.
  • B, zaman aralığını dikkate almadan λ=5 kullanmıştır.
  • C, λ=2 kullanmıştır, bu yanlıştır.
  • D ve E, üs ve faktöriyeli karıştırmıştır.

Doğru cevap A'dır.

Soru 2

Bir fabrikada üretilen parçaların %10'u hatalıdır. Rastgele seçilen 6 parçadan en az 2 sinin hatalı olma olasılığı kaçtır? (Binom dağılımı kullanarak hesaplayınız.)

  1. A

    $1 - [P(X=0) + P(X=1)]$

  2. $P(X=2) + P(X=3) + P(X=4) + P(X=5) + P(X=6)$

    Doğru cevap
  3. C

    $1 - P(X=2)$

  4. D

    $P(X=0) + P(X=1)$

  5. E

    $P(X=2) \cdot P(X=3)$

Çözüm

Binom dağılımında 'en az k' başarı olasılığı:

$$P(X \geq k) = \sum_{i=k}^{n} P(X=i)$$

Burada $n=6$, $p=0.1$ (hatalı olma olasılığı), $k=2$'dir. Dolayısıyla:

$$P(X \geq 2) = P(X=2) + P(X=3) + P(X=4) + P(X=5) + P(X=6)$$

Alternatif yol: Tümleyen olay kullanılarak $1 - [P(X=0) + P(X=1)]$ şeklinde de ifade edilebilir, ancak bu A şıkkında verilmiştir ve soru doğrudan toplam ifadesini sormaktadır. B şıkkı, toplam ifadesini doğru verir. C, D ve E şıkları ise hatalı ifadelerdir.

Soru 3

Bir olasılık uzayında $A$ ve $B$ olayları için $P(A)=0.4$, $P(B)=0.3$ ve $P(A \cap B)=0.12$ veriliyor. Bu olayların istatistiksel olarak bağımsız olduğunu kanıtlamak için hangisi doğrudur?

  1. $P(A \cap B) = P(A)P(B)$ olduğu için bağımsızdır.

    Doğru cevap
  2. B

    $P(A \cup B) = P(A) + P(B)$ olduğu için bağımsızdır.

  3. C

    $P(A|B) \neq P(A)$ olduğu için bağımlıdır.

  4. D

    $P(B|A) \neq P(B)$ olduğu için bağımlıdır.

  5. E

    $P(A^c \cap B^c) = 1$ olduğu için bağımsızdır.

Çözüm

İki olay $A$ ve $B$ istatistiksel olarak bağımsızdır ancak ve ancak $P(A \cap B) = P(A)P(B)$ ise. Verilenler: $P(A)=0.4$, $P(B)=0.3$, $P(A \cap B)=0.12$. $P(A)P(B) = 0.4 \times 0.3 = 0.12$. Dolayısıyla, $P(A \cap B) = P(A)P(B)$ olduğu için $A$ ve $B$ bağımsızdır. Diğer seçenekler yanlıştır çünkü bağımsızlık koşulu değildir: $P(A \cup B) = P(A) + P(B)$ ancak $A$ ve $B$ ayrık ise, koşullu olasılıklar $P(A|B)=P(A)$ ve $P(B|A)=P(B)$ bağımsızlıkta eşit olur, $P(A^c \cap B^c)$ ise genel olarak 1 değildir.

Olasılık Kuramı konusunu uygulamada çöz

Optik'te KPSS Ortaöğretim Matematik Öğretmenliği dersinde olasılık kuramı konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.