İçeriğe geç
OptikOptik.
KPSS · Fizik Öğretmenliği

Özel Görelilik Soru Çözümü

Özel Görelilik, KPSS Fizik Öğretmenliği hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

Özel görelilik teorisine göre, kütlesi $m_0 = 1\ \text{MeV}/c^2$ olan bir parçacığın kinetik enerjisi $K = 3\ \text{MeV}$ olarak ölçülmüştür. Buna göre bu parçacığın toplam enerjisi $E$ kaç MeV'dir?

  1. $4\ \text{MeV}$

    Doğru cevap
  2. B

    $3\ \text{MeV}$

  3. C

    $5\ \text{MeV}$

  4. D

    $2\ \text{MeV}$

  5. E

    $6\ \text{MeV}$

Çözüm

Göreli toplam enerji, durgun enerji ($E_0 = m_0 c^2$) ve kinetik enerji ($K$) toplamına eşittir: $E = E_0 + K$. Verilenlere göre, $m_0 = 1\ \text{MeV}/c^2$ ise $E_0 = m_0 c^2 = 1 \cdot c^2 / c^2 = 1\ \text{MeV}$ (birimler sadeleşir). Kinetik enerji $K = 3\ \text{MeV}$ olduğundan, $E = 1\ \text{MeV} + 3\ \text{MeV} = 4\ \text{MeV}$.

Diğer şıklar neden yanlış?

  • B şıkkı ($3\ \text{MeV}$): Sadece kinetik enerjiyi verir, durgun enerjiyi atlar.
  • C şıkkı ($5\ \text{MeV}$): Yanlış toplama, muhtemelen $1 + 3 + 1$ gibi bir hata.
  • D şıkkı ($2\ \text{MeV}$): Durgun enerjiden küçük, fiziksel olarak anlamsız.
  • E şıkkı ($6\ \text{MeV}$): $E_0$ ve $K$'nın çarpımı gibi bir hata.

Soru 2

Durgun uzunluğu 80 m olan bir cisim, hareket doğrultusundaki uzunluğu durgun bir gözlemciye göre 48 m olarak ölçülüyor. Buna göre, cismin hızı ışık hızının ($c$) kaç katıdır?

  1. A

    0.5c

  2. B

    0.6c

  3. C

    0.7c

  4. 0.8c

    Doğru cevap
  5. E

    0.9c

Çözüm

Uzunluk büzülmesi formülü: $$L = L_0 \sqrt{1 - \frac{v^2}{c^2}}$$ Verilenler: $L_0 = 80 \text{ m}$, $L = 48 \text{ m}$. Formülü düzenleyelim: $$48 = 80 \sqrt{1 - \frac{v^2}{c^2}}$$ Her iki tarafı 80'e bölelim: $$\frac{48}{80} = \sqrt{1 - \frac{v^2}{c^2}} \Rightarrow 0.6 = \sqrt{1 - \frac{v^2}{c^2}}$$ Her iki tarafın karesini alalım: $$(0.6)^2 = 1 - \frac{v^2}{c^2} \Rightarrow 0.36 = 1 - \frac{v^2}{c^2}$$ Düzenlersek: $$\frac{v^2}{c^2} = 1 - 0.36 = 0.64 \Rightarrow \frac{v}{c} = \sqrt{0.64} = 0.8$$ Böylece, hız $v = 0.8c$ olur. Bu, ters hesaplama ile uzunluk büzülmesinden hızın bulunabileceğini gösterir.

Soru 3

Bir çubuğun hareket halindeki uzunluğu 64 m olarak ölçülmüştür. Çubuk hareket doğrultusunda $0.6c$ hızıyla hareket ettiğine göre, çubuğun durgun haldeki uzunluğu (öz uzunluğu) kaç metredir?

  1. A) 80 m

    Doğru cevap
  2. B

    B) 100 m

  3. C

    C) 72 m

  4. D

    D) 90 m

  5. E

    E) 48 m

Çözüm

Uzunluk büzülmesi formülü $L = L_0 \sqrt{1 - \frac{v^2}{c^2}}$ şeklindedir. Burada $L = 64$ m, $v = 0.6c$ verilmiştir. $L_0$'ı bulmak için formülü düzenleyelim: $$L_0 = \frac{L}{\sqrt{1 - \frac{v^2}{c^2}}}$$. Hesaplayalım: $$\sqrt{1 - \frac{(0.6c)^2}{c^2}} = \sqrt{1 - 0.36} = \sqrt{0.64} = 0.8$$. Dolayısıyla $L_0 = \frac{64}{0.8} = 80$ m. Doğru cevap A şıkkıdır.

Özel Görelilik konusunu uygulamada çöz

Optik'te KPSS Fizik Öğretmenliği dersinde özel görelilik konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.