İçeriğe geç
OptikOptik.
KPSS · Fizik Öğretmenliği

Elektrostatik Soru Çözümü

Elektrostatik, KPSS Fizik Öğretmenliği hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

Faraday kafesi prensibi, elektriksel potansiyel ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisini doğrular? (İletken kabuk elektrostatik dengededir.)

  1. A

    Faraday kafesinin içi ve dışı arasında potansiyel fark yoktur, yani iç ve dış potansiyel eşittir.

  2. B

    Faraday kafesinin içindeki potansiyel, dışındaki potansiyele her zaman eşittir, çünkü iletken üzerinde potansiyel sabittir.

  3. Faraday kafesinin içindeki potansiyel sabittir, ancak dışındaki potansiyelden farklı olabilir; bu koruma sağlar.

    Doğru cevap
  4. D

    Faraday kafesinin içindeki potansiyel sıfırdır, çünkü elektrik alan sıfırdır.

  5. E

    Faraday kafesinin içindeki potansiyel, dışındaki elektrik alana bağlı olarak sürekli değişir.

Çözüm

Bir iletken elektrostatik dengede olduğunda, yüzeyi eşpotansiyeldir (potansiyel sabit). Faraday kafesinde, iletken kabuğun iç kısmı da bu sabit potansiyele sahiptir, çünkü iletken içinde alan sıfırdır ve potansiyel değişmez. Ancak, dışarıdaki potansiyel farklı olabilir; örneğin dış elektrik alan varsa, kabuğun dış yüzeyi farklı potansiyele sahip olabilir. Bu, iç bölgeyi dış etkilerden korur: iç potansiyel sabit kalır ve dış potansiyel değişikliklerinden etkilenmez. Potansiyel sıfır olmak zorunda değildir; referans noktasına bağlıdır.

Soru 2

Yarıçapları $R$ ve $2R$ olan iletken kürelerin yükleri sırasıyla $+12q$ ve $-6q$'dur. Küreler birbirine dokundurulup ayrılıyor. Son durumda büyük kürenin yükü kaç $q$ olur? (Küreler yalıtılmış ortamdadır.)

  1. A

    $+2q$

  2. $+4q$

    Doğru cevap
  3. C

    $-2q$

  4. D

    $+8q$

  5. E

    $0$

Çözüm

Yük korunumu sağlanır: Toplam yük $+12q + (-6q) = +6q$. Yarıçaplar farklı olduğunda, yük paylaşımı yarıçaplarla doğru orantılıdır. Küreler dokundurulduğunda potansiyeller eşitlenir: $V_1 = V_2$. Potansiyel formülü $V = k\frac{Q}{R}$ olduğundan, yükler orantısı $\frac{Q_1}{R_1} = \frac{Q_2}{R_2}$ şeklindedir. $Q_1 + Q_2 = +6q$ ve $\frac{Q_1}{R} = \frac{Q_2}{2R}$ olduğundan, $Q_1 = \frac{Q_2}{2}$. Denklemde yerine koyarsak: $\frac{Q_2}{2} + Q_2 = +6q \Rightarrow \frac{3Q_2}{2} = +6q \Rightarrow Q_2 = +4q$. Büyük kürenin yükü $Q_2 = +4q$ olur.

Soru 3

İki nokta yük, $+q$ ve $-q$, sırasıyla $x=0$ ve $x=d$ noktalarında sabitlenmiştir. $+Q$ test yükü $x=d/2$ noktasına konulmuştur. Test yüküne etki eden net elektriksel kuvvetin büyüklüğü ve yönü nedir?

  1. A

    $0$

  2. B

    $2k\frac{qQ}{d^2}$ sola

  3. C

    $4k\frac{qQ}{d^2}$ sağa

  4. $8k\frac{qQ}{d^2}$ sağa

    Doğru cevap
  5. E

    $8k\frac{qQ}{d^2}$ sola

Çözüm

Coulomb yasasına göre, her yükün test yüküne uyguladığı kuvvet: $$F = k \frac{|q_1 q_2|}{r^2}$$

$+q$ yükü $x=0$'da, test yüküne uzaklığı $d/2$, kuvvet: $$F_1 = k \frac{qQ}{(d/2)^2} = 4k \frac{qQ}{d^2}$$ Yön: itici olduğu için test yükünden $+q$'den uzaklaşacak şekilde, yani sağa (pozitif $x$ yönü).

$-q$ yükü $x=d$'de, aynı uzaklık, kuvvet: $$F_2 = k \frac{qQ}{(d/2)^2} = 4k \frac{qQ}{d^2}$$ Yön: çekici olduğu için test yükü $-q$'ye doğru, yani $x=d$ yönünde, bu da sağa (pozitif $x$ yönü).

Vektörel toplam: $$\vec{F}_{\text{net}} = \vec{F}_1 + \vec{F}_2 = 8k \frac{qQ}{d^2} \text{ sağa.}$$

Elektrostatik konusunu uygulamada çöz

Optik'te KPSS Fizik Öğretmenliği dersinde elektrostatik konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.