İçeriğe geç
OptikOptik.
KPSS · Fizik Öğretmenliği

Elektromanyetik İndüksiyon Soru Çözümü

Elektromanyetik İndüksiyon, KPSS Fizik Öğretmenliği hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

Düzgün bir manyetik alan içinde, manyetik alan şiddeti $\vec{B} = 0.4\, \text{T}$ ve yönü sayfa düzlemine dik içe doğrudur. Uzunluğu $l = 2\, \text{m}$ olan iletken bir çubuk, manyetik alana dik olacak şekilde $v = 5\, \text{m/s}$ hızıyla hareket ediyor, ancak çubuk manyetik alan çizgileriyle $60^\circ$ açı yapmaktadır. Çubuğun uçları arasında oluşan indüksiyon EMK'sı kaç volttur?

  1. A

    $\4\, \text{V}$

  2. B

    $\2\, \text{V}$

  3. $\3.464\, \text{V}$

    Doğru cevap
  4. D

    $\1\, \text{V}$

  5. E

    $\0.5\, \text{V}$

Çözüm

İndüksiyon EMK'sı formülü: $\mathcal{E} = B \cdot l \cdot v \cdot \sin\theta$, burada $\theta$ hız vektörü ile manyetik alan vektörü arasındaki açıdır. Soruda çubuk manyetik alana dik hareket ediyor, bu yüzden hız manyetik alana diktir ($\theta = 90^\circ$), ancak çubuk manyetik alan çizgileriyle $60^\circ$ açı yapmaktadır. Bu, çubuğun uzunluğunun manyetik alana dik bileşenini etkiler. Aslında, efektif uzunluk manyetik alana dik bileşendir: $l_{\perp} = l \cdot \sin 60^\circ$. Bu durumda, EMK formülü: $\mathcal{E} = B \cdot l \cdot v \cdot \sin 60^\circ$, çünkü hız manyetik alana dik. Değerleri yerine koyarsak: $\sin 60^\circ = \sqrt{3}/2 \approx 0.866$,

$$\mathcal{E} = 0.4\, \text{T} \times 2\, \text{m} \times 5\, \text{m/s} \times 0.866 = 3.464\, \text{V}$$

Bu nedenle doğru cevap 3.464 V'tur, yani C şıkkı.

Soru 2

Seri bir RL devresinde R=5 Ω, L=0.1 H ve batarya emk'sı ε=10 V'dur. Anahtar kapatıldığı anda (t=0), bobin üzerindeki emk'nin büyüklüğü nedir?

  1. A

    $\0\ \text{V}$

  2. $\10\ \text{V}$

    Doğru cevap
  3. C

    $\5\ \text{V}$

  4. D

    $\0.5\ \text{V}$

  5. E

    $\2\ \text{V}$

Çözüm

RL devresinde, Kirchhoff'un gerilim yasasına göre: $\varepsilon = L \frac{di}{dt} + iR$. t=0 anında akım i=0 olduğundan, denklem $\varepsilon = L \frac{di}{dt}$ haline gelir. Bobin üzerindeki emk, özindüksiyon nedeniyle $\varepsilon_L = -L \frac{di}{dt}$'dir, ancak büyüklük olarak $|\varepsilon_L| = \varepsilon$'dir, çünkü tüm batarya gerilimi başlangıçta bobine karşı koyar. Bu nedenle, t=0 anında bobin emk'si 10 V'dur. Matematiksel olarak:

$$\varepsilon = L \frac{di}{dt} \Rightarrow \frac{di}{dt} = \frac{\varepsilon}{L} = \frac{10}{0.1} = 100\ \text{A/s}$$

ve $|\varepsilon_L| = L \frac{di}{dt} = 0.1 \times 100 = 10\ \text{V}$.

Soru 3

Düzgün bir manyetik alan içinde, alanı 2 m² olan kare bir yüzey bulunmaktadır. Manyetik alan şiddeti 3 Tesla olup, yüzey normali ile manyetik alan vektörü arasındaki açı $60^\circ$'dir. Bu yüzeyden geçen manyetik akı kaç Weber'dir?

  1. $3$ Weber

    Doğru cevap
  2. B

    $6$ Weber

  3. C

    $3\sqrt{3}$ Weber

  4. D

    $2\sqrt{3}$ Weber

  5. E

    $4.5$ Weber

Çözüm

Manyetik akı formülü: $$\Phi_B = BA\cos\theta$$. Verilenler: $B = 3$ T, $A = 2$ m², $\theta = 60^\circ$. $$\Phi_B = (3)(2)\cos 60^\circ = 6 \times 0.5 = 3 \text{ Weber}$$. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.

Diğer şıklar: B seçeneği $\cos\theta$'yı unutup $BA=6$ aldığında, C seçeneği $\cos 60^\circ$ yerine $\cos 30^\circ = \frac{\sqrt{3}}{2}$ kullandığında $6 \times \frac{\sqrt{3}}{2} = 3\sqrt{3}$, D seçeneği $A=2$ ve $\cos 30^\circ$ ile $2 \times 3 \times \frac{\sqrt{3}}{2} = 3\sqrt{3}$ değil, $2\sqrt{3}$, E seçeneği ise $\cos 60^\circ = 0.5$ yerine 0.75 kullandığında $6 \times 0.75 = 4.5$ olur.

Elektromanyetik İndüksiyon konusunu uygulamada çöz

Optik'te KPSS Fizik Öğretmenliği dersinde elektromanyetik indüksiyon konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.