İçeriğe geç
OptikOptik.
KPSS · Fizik Öğretmenliği

İtme ve Momentum Soru Çözümü

İtme ve Momentum, KPSS Fizik Öğretmenliği hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

Kütleleri $m_1 = 4\,\text{kg}$ ve $m_2 = 2\,\text{kg}$ olan iki cisim, sürtünmesiz yatay bir düzlemde hareket etmektedir. $m_1$ cismi $v_1 = 6\,\text{m/s}$ hızla sağa doğru hareket ederken, $m_2$ cismi durgun haldedir ($v_2 = 0\,\text{m/s}$). Çarpışmadan sonra $m_1$ cisminin hızı $v_1' = 2\,\text{m/s}$ (sağa doğru) olarak ölçülmüştür. Buna göre, bu çarpışmanın esneklik katsayısı $e$ kaçtır?

  1. A

    $0.5$

  2. B

    $0.8$

  3. $1$

    Doğru cevap
  4. D

    $1.2$

  5. E

    $0$

Çözüm

Önce momentum korunumu yasasını kullanarak $m_2$ cisminin çarpışma sonrası hızını $v_2'$ bulalım:

$$ m_1 v_1 + m_2 v_2 = m_1 v_1' + m_2 v_2' $$

$$ 4 \times 6 + 2 \times 0 = 4 \times 2 + 2 \times v_2' $$

$$ 24 = 8 + 2v_2' \implies 2v_2' = 16 \implies v_2' = 8\,\text{m/s} $$

Şimdi esneklik katsayısı formülünü uygulayalım:

$$ e = \frac{v_{2f} - v_{1f}}{v_{1i} - v_{2i}} = \frac{8 - 2}{6 - 0} = \frac{6}{6} = 1 $$

Bu sonuç, çarpışmanın tam esnek olduğunu gösterir. Tam esnek çarpışmalarda kinetik enerji de korunur, bu da kontrol edilebilir.

Soru 2

Kütleleri $m_1 = 2\,\text{kg}$ ve $m_2 = 3\,\text{kg}$ olan iki top, aynı doğrusal yörüngede hareket etmektedir. Çarpışmadan önce hızları $v_1 = 4\,\text{m/s}$ (sağa doğru) ve $v_2 = -2\,\text{m/s}$ (sola doğru), çarpışmadan sonra hızları ise $v_1' = -1\,\text{m/s}$ (sola doğru) ve $v_2' = 3\,\text{m/s}$ (sağa doğru) olarak ölçülmüştür. Bu çarpışmanın esneklik (restitüsyon) katsayısı $e$ kaçtır?

  1. A

    $\frac{1}{2}$

  2. $\frac{2}{3}$

    Doğru cevap
  3. C

    $\frac{3}{4}$

  4. D

    $1$

  5. E

    $0$

Çözüm

Esneklik katsayısı formülü:

$$ e = \frac{v_{2f} - v_{1f}}{v_{1i} - v_{2i}} $$

Burada, $v_{1i} = v_1 = 4\,\text{m/s}$, $v_{2i} = v_2 = -2\,\text{m/s}$, $v_{1f} = v_1' = -1\,\text{m/s}$, $v_{2f} = v_2' = 3\,\text{m/s}$ olarak verilmiştir. Değerleri yerine koyalım:

$$ e = \frac{3 - (-1)}{4 - (-2)} = \frac{4}{6} = \frac{2}{3} $$

Bu çarpışma kısmen esnek bir çarpışmadır, çünkü $0 < e < 1$'dir. Momentum korunumu ayrıca kontrol edilebilir, ancak $e$ hesaplaması için gerekli değildir.

Soru 3

10 kg kütleli duran bir cisim, iç patlama sonucu 4 kg ve 6 kg kütleli iki parçaya ayrılıyor. Eğer 4 kg'lık parça doğu yönünde 5 m/s hızla hareket ediyorsa, 6 kg'lık parçanın hızı nedir?

  1. Batı yönünde $\frac{10}{3}$ m/s

    Doğru cevap
  2. B

    Doğu yönünde $\frac{10}{3}$ m/s

  3. C

    Batı yönünde $\frac{5}{3}$ m/s

  4. D

    Doğu yönünde 5 m/s

  5. E

    Hareketsiz

Çözüm

Çizgisel momentumun korunumu ilkesine göre, dış kuvvet yoksa sistemin toplam momentumu korunur. Cisim başlangıçta hareketsiz olduğu için toplam momentum sıfırdır. Patlama sonrası: $$ \vec{p}_{1} + \vec{p}_{2} = 0 $$ $$ m_1 v_1 + m_2 v_2 = 0 $$ $$ 4 \times 5 + 6 \times v_2 = 0 $$ $$ 20 + 6v_2 = 0 $$ $$ v_2 = -\frac{10}{3} \, \text{m/s} $$ Negatif işaret, hızın doğu yönünün tersi yönünde olduğunu gösterir, yani batı yönünde.

İtme ve Momentum konusunu uygulamada çöz

Optik'te KPSS Fizik Öğretmenliği dersinde itme ve momentum konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.