İçeriğe geç
OptikOptik.
KPSS · Fizik Öğretmenliği

Manyetizma Soru Çözümü

Manyetizma, KPSS Fizik Öğretmenliği hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

Dikdörtgen bir iletken çerçeve, şekildeki gibi düzlemine dik ve sayfa düzleminden içeri doğru yönelmiş sabit bir manyetik alan içindedir. Çerçevenin bir kenarı sabit tutulurken, diğer kenarı dışarı doğru çekilerek alanı artırılıyor. Bu işlem sırasında çerçevede indüklenen akımın yönü için aşağıdakilerden hangisi doğrudur? (Çerçevenin direnci sabittir.)

  1. İndüklenen akım, çerçevenin düzleminde ve manyetik alan artışını engelleyecek yönde akar.

    Doğru cevap
  2. B

    İndüklenen akım, çerçevenin düzleminde ve manyetik alan artışını destekleyecek yönde akar.

  3. C

    İndüklenen akım, sayfa düzleminden dışarı doğru yönelir.

  4. D

    İndüklenen akım, sayfa düzleminden içeri doğru yönelir.

  5. E

    İndüklenen akım oluşmaz çünkü manyetik alan sabittir.

Çözüm

Lenz yasası uygulanır: Çerçevenin alanı artırıldığında, manyetik akı $\Phi_B = B \cdot A$ artar ($B$ sabit, $A$ artıyor). İndüklenen akım, bu artışı engellemek için manyetik akıyı azaltacak yönde bir manyetik alan oluşturmalıdır. Orijinal manyetik alan sayfa düzleminden içeri doğru olduğundan, indüklenen akımın manyetik alanı sayfa düzleminden dışarı doğru olmalıdır. Sağ el kuralına göre, bu manyetik alanı oluşturan akım, çerçevenin düzleminde ve saat yönünde (veya saat yönünün tersine, çerçevenin geometrisine bağlı) akar. Bu, manyetik alan artışını engelleyen bir yöndür. Sadece A şıkkı bu durumu doğru tanımlar. B yanlıştır çünkü artışı destekler. C ve D, akım yönünü manyetik alan yönü olarak yanlış yorumlar. E yanlıştır çünkü alan değişimi vardır.

Soru 2

Uzunluğu $l = 0.1\, \text{m}$, kesit alanı $A = 0.01\, \text{m}^2$, ve sarım sayısı $N = 100$ olan bir solenoidden $I = 5\, \text{A}$ akım geçmektedir. Boşluğun manyetik geçirgenliği $\mu_0 = 4\pi \times 10^{-7}\, \text{T} \cdot \text{m} / \text{A}$ olduğuna göre, depolanan manyetik enerji kaç joule'dür?

  1. A

    $0.001\pi\, \text{J}$

  2. B

    $0.0025\pi\, \text{J}$

  3. $0.005\pi\, \text{J}$

    Doğru cevap
  4. D

    $0.01\pi\, \text{J}$

  5. E

    $0.02\pi\, \text{J}$

Çözüm

Önce solenoidin endüktansını hesaplayalım: $$L = \frac{\mu_0 N^2 A}{l} = \frac{(4\pi \times 10^{-7}) \times (100)^2 \times 0.01}{0.1} = \frac{4\pi \times 10^{-7} \times 10000 \times 0.01}{0.1} = 4\pi \times 10^{-4}\, \text{H}$$ Depolanan manyetik enerji: $$U = \frac{1}{2} L I^2 = \frac{1}{2} \times (4\pi \times 10^{-4}) \times (5)^2 = \frac{1}{2} \times 4\pi \times 10^{-4} \times 25 = 50\pi \times 10^{-4} = 5\pi \times 10^{-3}\, \text{J} = 0.005\pi\, \text{J}$$ Bu nedenle doğru cevap $0.005\pi\, \text{J}$'dir.

Soru 3

Bir solenoidin uzunluğu iki katına çıkarılıyor, ancak toplam sarım sayısı ve kesit alanı değiştirilmiyor. Öz-indüksiyon katsayısı $L$ nasıl değişir?

  1. A

    İki katına çıkar

  2. Yarıya iner

    Doğru cevap
  3. C

    Aynı kalır

  4. D

    Dört katına çıkar

  5. E

    Dörtte birine iner

Çözüm

Öz-indüksiyon katsayısı formülü $L = \frac{\mu_0 N^2 A}{l}$ olduğundan, $N$ ve $A$ sabit iken $L$ ile $l$ ters orantılıdır. Uzunluk iki katına çıkarsa ($l' = 2l$), yeni öz-indüksiyon katsayısı $L' = \frac{\mu_0 N^2 A}{2l} = \frac{L}{2}$ olur, yani yarıya iner. Doğru cevap B şıkkıdır.

Manyetizma konusunu uygulamada çöz

Optik'te KPSS Fizik Öğretmenliği dersinde manyetizma konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.