İçeriğe geç
OptikOptik.
KPSS · İktisat

Arz, Talep ve Piyasa Soru Çözümü

Arz, Talep ve Piyasa, KPSS İktisat hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

Bir piyasada vergi öncesi denge fiyatı $50$ TL ve denge miktarı $100$ birimdir. Birim başına $10$ TL vergi konulduğunda, tüketici fiyatı $55$ TL, üretici fiyatı $45$ TL ve miktar $90$ birim olmaktadır. Bu durumda dara kaybı kaç TL'dir?

  1. A

    $40$

  2. $50$

    Doğru cevap
  3. C

    $60$

  4. D

    $70$

  5. E

    $80$

Çözüm

Dara kaybı, üçgen alan formülüyle hesaplanır: $$\text{Dara Kaybı} = \frac{1}{2} \times \text{vergi miktarı} \times (Q_{\text{eski}} - Q_{\text{yeni}})$$ Verilen değerler: vergi miktarı = $10$ TL, $Q_{\text{eski}} = 100$, $Q_{\text{yeni}} = 90$. Buna göre: $$\text{Dara Kaybı} = \frac{1}{2} \times 10 \times (100 - 90) = \frac{1}{2} \times 10 \times 10 = 50 \text{ TL}$$

Bu hesaplama, verginin neden olduğu miktar azalışının ($10$ birim) ve vergi yüksekliğinin ($10$ TL) çarpımının yarısıdır. Dolayısıyla doğru cevap 50 TL'dir.

Soru 2

Bir malın talep eğrisi esnek değil (yani talep esnekliği düşük) ve arz eğrisi nispeten esnek ise, spesifik bir vergi uygulandığında vergi yükünün dağılımı nasıl olur?

  1. A

    Tüketici ve üretici vergiyi eşit paylaşır.

  2. B

    Tüketici verginin tamamını öder.

  3. C

    Üretici verginin tamamını öder.

  4. Tüketici, üreticiden daha fazla vergi yükü taşır.

    Doğru cevap
  5. E

    Üretici, tüketiciden daha fazla vergi yükü taşır.

Çözüm

Vergi yükü dağılımında, esnekliği düşük olan taraf daha fazla vergi yükü taşır. Talep esnek değilse (düşük esneklik), tüketiciler fiyat değişimlerine duyarlı değildir, bu nedenle vergiyi daha fazla yansıtırlar. Arz esnek olduğu için üreticiler vergiyi daha az yansıtır. Formülle: Tüketici payı büyük olur. Örneğin, talep esnekliği -0.5 (düşük), arz esnekliği 2 (yüksek) olsa, tüketici payı $\frac{2}{2 + 0.5} \times T = \frac{2}{2.5} T = 0.8T$ olur, yani tüketici %80'ini taşır.

Soru 3

Snob, Veblen ve Bandwagon (sürü) etkileri, talep eğrisinin normal şeklinden sapmalara neden olur. Aşağıdaki ifadelerden hangisi bu etkilerin talep eğrisi üzerindeki etkilerini doğru şekilde açıklar?

  1. A

    Snob etkisi, fiyat artışında talebin azalmasına neden olur, Veblen etkisi fiyat artışında talebin artmasına neden olur, Bandwagon etkisi ise fiyat değişiminden bağımsız olarak talebi artırır.

  2. B

    Snob etkisi, fiyat düşüşünde talebin artmasına neden olur, Veblen etkisi fiyat artışında talebin azalmasına neden olur, Bandwagon etkisi ise fiyat artışında talebin artmasına neden olur.

  3. Snob etkisi, fiyat düşüşünde talebin azalmasına neden olur, Veblen etkisi fiyat artışında talebin artmasına neden olur, Bandwagon etkisi ise fiyat değişiminden bağımsız olarak talebi artırır.

    Doğru cevap
  4. D

    Snob etkisi, fiyat artışında talebin artmasına neden olur, Veblen etkisi fiyat düşüşünde talebin azalmasına neden olur, Bandwagon etkisi ise fiyat düşüşünde talebin artmasına neden olur.

  5. E

    Snob etkisi, Veblen etkisi ve Bandwagon etkisi, talep eğrisinin esnekliğini etkiler, ancak yönünü değiştirmez.

Çözüm

Snob etkisi, bir malın fiyatı düştüğünde, bazı tüketicilerin onu daha az prestijli veya özel bulması nedeniyle talebin azalmasıdır; bu, normal talep yasasına aykırıdır ve talep eğrisi pozitif eğimli olabilir. Veblen etkisi, bir malın fiyatı arttığında, lüks veya statü sembolü olarak görüldüğü için talebin artmasıdır; bu da talep eğrisini ters yönde etkiler. Bandwagon etkisi, bir malın popüler olması veya başkaları tarafından tüketilmesi nedeniyle talebin artmasıdır; bu genelde fiyat değişiminden bağımsız olarak talep eğrisini sağa kaydırır.

Arz, Talep ve Piyasa konusunu uygulamada çöz

Optik'te KPSS İktisat dersinde arz, talep ve piyasa konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.