İçeriğe geç
OptikOptik.
YKS · Kimya

Tepkime Hızı Soru Çözümü

Tepkime Hızı, YKS Kimya hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

İki basamaklı bir tepkimenin potansiyel enerji diyagramında, A reaktantının enerjisi $40\text{ kJ}$, B ara ürününün enerjisi $70\text{ kJ}$, C ürününün enerjisi $20\text{ kJ}$'dir. İlk basamakta, A'dan B'ye geçiş için aktivasyon kompleksinin enerjisi $90\text{ kJ}$ olarak belirlenmiştir. İlk basamağın aktifleşme enerjisi kaç kJ'dir?

  1. A

    $20\text{ kJ}$

  2. B

    $30\text{ kJ}$

  3. C

    $40\text{ kJ}$

  4. $50\text{ kJ}$

    Doğru cevap
  5. E

    $60\text{ kJ}$

Çözüm

İlk basamağın aktifleşme enerjisi, A reaktantının enerjisinden ilk aktivasyon kompleksinin enerjisine olan farktır. Formül:

$$E_{a1} = E_{\text{aktivasyon kompleksi, 1. basamak}} - E_{\text{A}}$$

Verilenler: $E_{\text{aktivasyon kompleksi, 1. basamak}} = 90\text{ kJ}$, $E_{\text{A}} = 40\text{ kJ}$

Hesaplama: $$E_{a1} = 90\text{ kJ} - 40\text{ kJ} = 50\text{ kJ}$$

Bu nedenle doğru cevap $50\text{ kJ}$'dir. İkinci basamağın aktifleşme enerjisi ise B'den C'ye geçiş için hesaplanabilir, ama soru sadece ilk basamağı soruyor.

Soru 2

Bir kimyasal tepkimede katalizör kullanılması aşağıdakilerden hangisine neden olur?

  1. A

    Aktifleşme enerjisini artırır, tepkime entalpisini azaltır.

  2. B

    Aktifleşme enerjisini azaltır, tepkime entalpisini artırır.

  3. Aktifleşme enerjisini azaltır, tepkime entalpisini değiştirmez.

    Doğru cevap
  4. D

    Aktifleşme enerjisini değiştirmez, tepkime entalpisini azaltır.

  5. E

    Hem aktifleşme enerjisini hem de tepkime entalpisini artırır.

Çözüm

Katalizörler, tepkime hızını artırmak için alternatif bir yola sağlayarak aktifleşme enerjisini ($E_a$) düşürürler. Ancak, tepkimenin başlangıç ve ürünler arasındaki entalpi farkı olan tepkime entalpisi ($\Delta H$) değişmez, çünkü katalizör termodinamik özellikleri etkilemez.

Soru 3

İki farklı molekülün parçalanma tepkimeleri: C$_{2}$H$_{6}$(g) → 2CH$_{3}$(g) ve C$_{2}$H$_{4}$(g) → 2CH$_{2}$(g). C$_{2}$H$_{6}$'da C-C tekli bağı, C$_{2}$H$_{4}$'de C=C ikili bağı vardır. Aynı koşullarda, hangi tepkime daha hızlı gerçekleşir? (Not: C-C bağ enerjisi 347 kJ/mol, C=C bağ enerjisi 614 kJ/mol)

  1. C$_{2}$H$_{6}$ tepkimesi daha hızlıdır.

    Doğru cevap
  2. B

    C$_{2}$H$_{4}$ tepkimesi daha hızlıdır.

  3. C

    İki tepkime aynı hızda gerçekleşir.

  4. D

    C$_{2}$H$_{4}$ tepkimesi daha yavaştır çünkü daha kararlıdır.

  5. E

    Hız, bağ enerjisinin yanı sıra diğer faktörlere de bağlıdır.

Çözüm

Tepkime hızı, aktivasyon enerjisi ile ilgilidir. Çift bağların kırılması genellikle daha yüksek aktivasyon enerjisi gerektirir. C-C tekli bağ enerjisi (347 kJ/mol) C=C ikili bağ enerjisinden (614 kJ/mol) daha düşüktür, bu nedenle C$_{2}$H$_{6}$ parçalanması daha düşük aktivasyon enerjisine sahiptir ve daha hızlıdır. Arrhenius denklemi: $$k = A e^{-E_a/RT}$$ ile desteklenir, $E_a$ küçük olduğunda hız sabiti $k$ büyük olur.

Tepkime Hızı konusunu uygulamada çöz

Optik'te YKS Kimya dersinde tepkime hızı konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.