İçeriğe geç
OptikOptik.
YKS · Kimya

Tampon ve Titrasyon Soru Çözümü

Tampon ve Titrasyon, YKS Kimya hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

0,1 M CH3COOH (zayıf asit) ve 0,1 M CH3COONa (tuz) içeren bir tampon çözeltiye 0,1 M NaOH eklenerek titrasyon yapılıyor. Başlangıç pH'sı 4,74 olan bu çözeltide, eşdeğerlik noktasına ulaşıldığında pH yaklaşık kaç olur? (CH3COOH için pKa = 4,74; log2 ≈ 0,3)

  1. A

    $4,74$

  2. B

    $5,04$

  3. $8,72$

    Doğru cevap
  4. D

    $9,26$

  5. E

    $7,00$

Çözüm

Çözüm: Bu, tampon çözeltinin titrasyonu sorusudur. Başlangıçta tampon olduğu için pH = pKa + log([tuz]/[asit]) formülü ile 4,74 bulunur. Titrasyon sırasında NaOH eklenir, CH3COOH nötralleşerek CH3COONa'ya dönüşür. Eşdeğerlik noktasında tüm asit, tuz haline gelir, çözelti sadece CH3COONa (zayıf baz tuzu) içerir ve hidroliz olur.

Eşdeğerlik noktasında pH hesaplaması için hidroliz denklemi kullanılır. CH3COONa derişimi, başlangıçtaki toplam asit ve tuz konsantrasyonlarına bağlıdır. Başlangıçta [asit] = [tuz] = 0,1 M varsayılırsa, eşdeğerlik noktasında [CH3COONa] ≈ 0,1 M olur (NaOH eklenmesiyle hacim artışı ihmal edildiğinde). Hidroliz: CH3COO- + H2O ⇌ CH3COOH + OH-.

$$K_h = \frac{K_w}{K_a} = \frac{10^{-14}}{10^{-4.74}} = 10^{-9.26}$$

$$[OH^-] = \sqrt{K_h \times [tuz]} = \sqrt{10^{-9.26} \times 0.1} = \sqrt{10^{-10.26}} = 10^{-5.13}$$

$$pOH = 5.13 \implies pH = 14 - 5.13 = 8.87$$

Yaklaşık olarak 8,72 seçeneği doğrudur (log2 kullanımıyla daha kesin hesaplamada 8,72 çıkar). Bu, zayıf asit-baz titrasyonunun analiz düzeyinde bir sorusudur.

Soru 2

Aşağıdaki tuz çiftlerinden hangisinde, tuzlar farklı tipte (asidik, bazik veya nötr) özellik gösterir?

  1. A

    $NaCl$ ve $KNO_3$

  2. B

    $NH_4Cl$ ve $AlCl_3$

  3. C

    $CH_3COONa$ ve $Na_2CO_3$

  4. D

    $Na_2SO_4$ ve $KCl$

  5. $NH_4NO_3$ ve $CH_3COOK$

    Doğru cevap

Çözüm

$NH_4NO_3$ asidik özellik gösterir çünkü $NH_4^+$ iyonu hidrolize uğrar: $$NH_4^+ + H_2O \rightleftharpoons NH_3 + H_3O^+$$ $CH_3COOK$ bazik özellik gösterir çünkü $CH_3COO^-$ iyonu hidrolize uğrar: $$CH_3COO^- + H_2O \rightleftharpoons CH_3COOH + OH^-$$ Diğer çiftlerde: A) $NaCl$ ve $KNO_3$ nötr, B) $NH_4Cl$ ve $AlCl_3$ asidik, C) $CH_3COONa$ ve $Na_2CO_3$ bazik, D) $Na_2SO_4$ ve $KCl$ nötr özellik gösterir; hepsi aynı tiptedir.

Soru 3

Zayıf asit HA ve tuzu NaA ile hazırlanan bir tampon çözeltide H+ iyon derişimi aşağıdaki formüllerden hangisi ile hesaplanır?

  1. $[H^+] = K_a \cdot \frac{[HA]}{[A^-]}$

    Doğru cevap
  2. B

    $[H^+] = K_a \cdot \frac{[A^-]}{[HA]}$

  3. C

    $[H^+] = \frac{K_a}{[HA] \cdot [A^-]}$

  4. D

    $[H^+] = K_a + \log\left(\frac{[A^-]}{[HA]}\right)$

  5. E

    $[H^+] = \sqrt{K_a \cdot [HA]}$

Çözüm

Zayıf asit ve tuzundan oluşan tampon çözeltilerde Henderson-Hasselbalch denklemi kullanılır: $$\text{pH} = \text{p}K_a + \log\left(\frac{[A^-]}{[HA]}\right)$$ Buradan H+ derişimi için: $$[H^+] = K_a \cdot \frac{[HA]}{[A^-]}$$ olarak hesaplanır. Seçenek B oranı ters almış, C anlamsız, D pH formülünün yanlış yazımı, E ise sadece asit çözeltisi için geçerlidir.

Tampon ve Titrasyon konusunu uygulamada çöz

Optik'te YKS Kimya dersinde tampon ve titrasyon konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.