İçeriğe geç
OptikOptik.
YKS · Fizik

Tork ve Denge Soru Çözümü

Tork ve Denge, YKS Fizik hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

Homojen bir çubuk, bir ucu O noktasından menteşelenmiş ve yatay konumdadır. Çubuğun serbest ucuna bir ip bağlanmış ve ip düşey duvara tutturulmuştur. İp yatayla $45^\circ$ açı yapmaktadır. Çubuğun kütlesi $m$, uzunluğu $L$'dir. İpteki gerilme kuvveti $T$ nedir? ($g$: yerçekimi ivmesi)

  1. A

    $\frac{mg}{2}$

  2. $\frac{mg}{\sqrt{2}}$

    Doğru cevap
  3. C

    $\frac{mg}{2\sqrt{2}}$

  4. D

    $mg$

  5. E

    $\sqrt{2}mg$

Çözüm

Menteşe noktasına göre tork dengesi kurulur. Ağırlık $mg$ çubuğun ortasında etki eder, tork kolu $\frac{L}{2}$'dir. İp gerilmesi $T$, serbest uçta $45^\circ$ açıyla uygulanır. $T$'nin dikey bileşeni $T \sin(45^\circ)$ tork yapar, tork kolu $L$'dir. Yatay bileşen $T \cos(45^\circ)$ menteşe noktasından geçtiği için tork yapmaz. Tork dengesi:

$$T \sin(45^\circ) \cdot L = mg \cdot \frac{L}{2}$$

$\sin(45^\circ) = \frac{\sqrt{2}}{2}$ yerine konulursa:

$$T \cdot \frac{\sqrt{2}}{2} = \frac{mg}{2} \Rightarrow T = \frac{mg}{\sqrt{2}}$$

Doğru cevap B şıkkıdır.

Soru 2

Yarıçapı $R = 0.5 \, \text{m}$ ve ağırlığı $G = 100 \, \text{N}$ olan bir küre, yüksekliği $h = 0.3 \, \text{m}$ olan bir basamağa dayanmaktadır. Küreyi çıkarmak için kürenin üst noktasına $45^\circ$ açıyla yukarı doğru bir kuvvet uygulanıyor. Bu durumda minimum tork kaç Nm'dir?

  1. A

    $40 \, \text{Nm}$

  2. B

    $45 \, \text{Nm}$

  3. $46 \, \text{Nm}$

    Doğru cevap
  4. D

    $50 \, \text{Nm}$

  5. E

    $55 \, \text{Nm}$

Çözüm

Kuvvetin açısı ne olursa olsun, minimum tork dengenin sağlanması için ağırlığın torkuna eşittir, çünkü uygulanan kuvvetin torku bu değeri dengelemelidir. Bu nedenle, tork sadece ağırlık ve geometriye bağlıdır.

Ağırlığın tork kolu: $$d = \sqrt{R^2 - (R-h)^2} = \sqrt{0.5^2 - (0.5-0.3)^2} = \sqrt{0.25 - 0.04} = \sqrt{0.21} \approx 0.4583 \, \text{m}$$ $$\tau = G \cdot d = 100 \cdot 0.4583 \approx 45.83 \, \text{Nm}$$

Bu değer yaklaşık $46 \, \text{Nm}$'ye karşılık gelir, bu nedenle doğru cevap $46 \, \text{Nm}$'dir.

Soru 3

Bir ağırlıksız çubuk, bir ucundan O noktasından mafsallıdır. Çubuğun uzunluğu $L = 2 \, \text{m}$'dir. Çubuğun serbest ucuna $m = 10 \, \text{kg}$ kütleli bir yük asılıdır. Çubuğu yatay dengede tutmak için, çubuğun O noktasından $d = 1 \, \text{m}$ uzağına uygulanması gereken düşey kuvvet kaç Newton'dur? (Yerçekimi ivmesi $g = 10 \, \text{m/s}^2$ alın.)

  1. A

    $50 \, \text{N}$

  2. B

    $100 \, \text{N}$

  3. C

    $150 \, \text{N}$

  4. $200 \, \text{N}$

    Doğru cevap
  5. E

    $250 \, \text{N}$

Çözüm

Denge için, O noktasına göre toplam tork sıfır olmalıdır. Yükün torku: $$\tau_{\text{yük}} = mg \times L = 10 \times 10 \times 2 = 200 \, \text{N·m}$$ (saat yönünde). Uygulanan kuvvetin torku: $$\tau_{\text{kuvvet}} = F \times d = F \times 1$$. Dengede, $$\tau_{\text{yük}} = \tau_{\text{kuvvet}}$$, yani $$200 = F \times 1$$, buradan $$F = 200 \, \text{N}$$.

Tork ve Denge konusunu uygulamada çöz

Optik'te YKS Fizik dersinde tork ve denge konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.