İçeriğe geç
OptikOptik.
YKS · Fizik

Dönerek Öteleme ve Açısal Momentum Soru Çözümü

Dönerek Öteleme ve Açısal Momentum, YKS Fizik hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

Kütlesi $M$, yarıçapı $R$ olan bir disk, düşey eksen etrafında sürtünmesiz dönmekte ve başlangıç açısal hızı $\omega_i$'dir. Diskin merkezine, kütlesi $m$ olan küçük bir cisim yapıştırılıyor. Açısal momentum korunumu olduğuna göre, diskin son açısal hızı $\omega_f$ aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    $\omega_f = \frac{M}{M + m} \omega_i$

  2. $\omega_f = \frac{M}{M + 2m} \omega_i$

    Doğru cevap
  3. C

    $\omega_f = \frac{M}{2M + m} \omega_i$

  4. D

    $\omega_f = \omega_i$ (değişmez)

  5. E

    $\omega_f = \frac{2M}{M + 2m} \omega_i$

Çözüm

Açısal momentum korunumu ilkesine göre, başlangıç ve son açısal momentumlar eşittir:

$$L_i = L_f$$

$$I_i \omega_i = I_f \omega_f$$

Diskin eylemsizlik momenti $I_i = \frac{1}{2} M R^2$'dir. Cismin diske yapıştıktan sonraki eylemsizlik momenti, cismin merkeze uzaklığı $R$ olduğundan $m R^2$ olarak eklenir:

$$I_f = \frac{1}{2} M R^2 + m R^2 = R^2 \left(\frac{1}{2} M + m\right)$$

Buradan,

$$\omega_f = \frac{I_i}{I_f} \omega_i = \frac{\frac{1}{2} M R^2}{R^2 \left(\frac{1}{2} M + m\right)} \omega_i = \frac{\frac{1}{2} M}{\frac{1}{2} M + m} \omega_i = \frac{M}{M + 2m} \omega_i$$

Soru 2

Yarıçapı $0.5$ m, kütlesi $2$ kg olan bir disk, merkezinden geçen eksen etrafında $4$ rad/s açısal hızla dönmektedir. Diskin eylemsizlik momenti $I = \frac{1}{2} m r^2$ formülüyle verildiğine göre, açısal momentumu kaç kg·m²/s'dir?

  1. $1$ kg·m²/s

    Doğru cevap
  2. B

    $2$ kg·m²/s

  3. C

    $3$ kg·m²/s

  4. D

    $4$ kg·m²/s

  5. E

    $5$ kg·m²/s

Çözüm

Açısal momentum formülü: $L = I \omega$. İlk olarak eylemsizlik momentini hesaplayalım:

$$I = \frac{1}{2} m r^2 = \frac{1}{2} \times 2 \times (0.5)^2 = \frac{1}{2} \times 2 \times 0.25 = 0.25 \text{ kg·m²}$$

Şimdi açısal momentum: $L = 0.25 \times 4 = 1$ kg·m²/s.

Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.

Soru 3

Aynı kütle $M$ ve yarıçap $R$ olan düzgün katı bir küre ile içi boş ince bir kabuk, merkezlerinden geçen eksenler etrafında döndürülüyor. Eylemsizlik momentleri karşılaştırıldığında hangisi doğrudur?

  1. A

    Kürenin eylemsizlik momenti daha büyüktür.

  2. Kabuğun eylemsizlik momenti daha büyüktür.

    Doğru cevap
  3. C

    İkisinin eylemsizlik momentleri eşittir.

  4. D

    Eylemsizlik momenti sadece kütleye bağlıdır, bu yüzden eşittir.

  5. E

    Eylemsizlik momenti sadece yarıçapa bağlıdır, bu yüzden eşittir.

Çözüm

Eylemsizlik momenti, kütlenin dönme eksenine göre dağılımına bağlıdır. Katı küre için formül: $I_{küre} = \frac{2}{5}MR^2$, içi boş ince kabuk için: $I_{kabuk} = \frac{2}{3}MR^2$. Aynı $M$ ve $R$ için, $\frac{2}{5} < \frac{2}{3}$ olduğundan $I_{küre} < I_{kabuk}$ yani kabuğun eylemsizlik momenti daha büyüktür. Bu, kütlenin kabukta daha dışarıda dağılmasından kaynaklanır.

Dönerek Öteleme ve Açısal Momentum konusunu uygulamada çöz

Optik'te YKS Fizik dersinde dönerek öteleme ve açısal momentum konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.