İçeriğe geç
OptikOptik.
YKS · Fizik

Kütle ve Ağırlık Merkezi Soru Çözümü

Kütle ve Ağırlık Merkezi, YKS Fizik hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

Bir L-şekilli türdeş tel, x-ekseni boyunca 6 cm ve y-ekseni boyunca 4 cm uzunluğundadır. Telin kütle merkezinin koordinatları $(x_{km}, y_{km})$ nedir?

  1. $(1.8, 0.8)$

    Doğru cevap
  2. B

    $(2.0, 1.0)$

  3. C

    $(1.5, 0.5)$

  4. D

    $(3.0, 2.0)$

  5. E

    $(0.0, 0.0)$

Çözüm

Kütle merkezi, parçaların uzunlukları ve ağırlık merkezlerinin koordinatları kullanılarak hesaplanır. X-ekseni boyunca parça: uzunluk $L_x = 6$ cm, ağırlık merkezi $(3, 0)$. Y-ekseni boyunca parça: uzunluk $L_y = 4$ cm, ağırlık merkezi $(0, 2)$. Toplam uzunluk $L = 10$ cm. $$x_{km} = \frac{L_x \cdot x_x + L_y \cdot x_y}{L} = \frac{6 \cdot 3 + 4 \cdot 0}{10} = \frac{18}{10} = 1.8$$ $$y_{km} = \frac{L_x \cdot y_x + L_y \cdot y_y}{L} = \frac{6 \cdot 0 + 4 \cdot 2}{10} = \frac{8}{10} = 0.8$$ Bu nedenle kütle merkezi $(1.8, 0.8)$ noktasındadır.

Soru 2

Uzunluğu $L$ olan bir çubuk, ilk yarısı kütlesi $m$, ikinci yarısı kütlesi $2m$ olacak şekilde homojen değildir. Çubuk, bir masanın kenarına dayalıdır. Masada kalan kısmın uzunluğu $x$ olduğuna göre, çubuğun devrilmeden dengede kalabilmesi için $x$'in alabileceği değer aralığı nedir?

  1. A

    $\frac{L}{2} \leq x \leq L$

  2. B

    $\frac{2L}{3} \leq x \leq L$

  3. $\frac{7L}{12} \leq x \leq L$

    Doğru cevap
  4. D

    $\frac{L}{3} \leq x \leq L$

  5. E

    $0 \leq x \leq L$

Çözüm

Çubuğun kütle merkezini hesaplayalım. İlk yarı: uzunluğu $\frac{L}{2}$, kütlesi $m$, kütle merkezi bu parçanın ortasında: $\frac{L}{4}$. İkinci yarı: uzunluğu $\frac{L}{2}$, kütlesi $2m$, kütle merkezi: $\frac{L}{2} + \frac{L}{4} = \frac{3L}{4}$. Toplam kütle $3m$. Kütle merkezi:

$$x_c = \frac{m \cdot \frac{L}{4} + 2m \cdot \frac{3L}{4}}{3m} = \frac{\frac{mL}{4} + \frac{6mL}{4}}{3m} = \frac{\frac{7mL}{4}}{3m} = \frac{7L}{12}$$

Devrilmemesi için $x \geq x_c = \frac{7L}{12}$ ve $x \leq L$. Aralık: $\frac{7L}{12} \leq x \leq L$.

Soru 3

Kütleleri $m_1 = 4\,\text{kg}$ ve $m_2 = 1\,\text{kg}$ olan iki noktasal cisim, sırasıyla $x_1 = 0\,\text{m}$ ve $x_2 = 4\,\text{m}$ noktalarında $x$-ekseni üzerinde bulunmaktadır. Sistemin kütle merkezi $x$-ekseninde hangi noktadadır? Eğer $m_2$ kütlesi sistemden çıkarılırsa, kütle merkezi hangi yöne kayar?

  1. Orijinal kütle merkezi $x=0.8\,\text{m}$, çıkarma sonrası sola kayar.

    Doğru cevap
  2. B

    Orijinal kütle merkezi $x=1.6\,\text{m}$, çıkarma sonrası sola kayar.

  3. C

    Orijinal kütle merkezi $x=0.8\,\text{m}$, çıkarma sonrası sağa kayar.

  4. D

    Orijinal kütle merkezi $x=1.6\,\text{m}$, çıkarma sonrası sağa kayar.

  5. E

    Orijinal kütle merkezi $x=3.2\,\text{m}$, çıkarma sonrası kaymaz.

Çözüm

Orijinal kütle merkezi: $$ x_{km} = \frac{m_1 x_1 + m_2 x_2}{m_1 + m_2} = \frac{4 \cdot 0 + 1 \cdot 4}{4+1} = \frac{4}{5} = 0.8\,\text{m} $$. $m_2$ kütlesi çıkarıldığında, sistemde sadece $m_1$ kaldığı için kütle merkezi $x=0\,\text{m}$ noktasına gelir. Bu, $0.8\,\text{m}$'den $0\,\text{m}$'e bir kaymadır, yani sola doğru kayar. Çünkü $0.8 > 0$ olduğu için sola.

Kütle ve Ağırlık Merkezi konusunu uygulamada çöz

Optik'te YKS Fizik dersinde kütle ve ağırlık merkezi konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.