İçeriğe geç
OptikOptik.
YKS · Fizik

Bağıl Hareket Soru Çözümü

Bağıl Hareket, YKS Fizik hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

Bir yüzücü, genişliği $d$ olan nehri, suya göre $v$ hızıyla dik olarak geçmek istiyor. Akıntı hızı $v_a$ olduğuna göre, yüzücünün sürüklenme mesafesi $x$ için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A

    $x$ yalnızca $d$ ve $v_a$'ya bağlıdır.

  2. B

    $x$ yalnızca $v$ ve $v_a$'ya bağlıdır.

  3. $x = \frac{d \cdot v_a}{v}$

    Doğru cevap
  4. D

    $x$ nehrin genişliği ile doğru orantılı değildir.

  5. E

    $x$ akıntı hızı ile ters orantılıdır.

Çözüm

Yüzücü nehre dik yüzdüğü için karşıya geçme süresi $$t = \frac{d}{v}$$ olur. Sürüklenme mesafesi akıntı hızı ile sürenin çarpımıdır: $$x = v_a \cdot t = v_a \cdot \frac{d}{v} = \frac{d \cdot v_a}{v}$$ Bu nedenle, $x$ ifadesi $\frac{d \cdot v_a}{v}$'dir. Seçenek C bu formülü verdiği için doğrudur. Diğer seçenekler: A ve B eksik bağımlılık gösteriyor, D ve E ise orantıları yanlış ifade ediyor ( $x$ $d$ ile doğru orantılı ve $v_a$ ile doğru orantılıdır).

Soru 2

Bir nehir, doğu yönünde $3 \, \text{m/s}$ hızla akmaktadır. Bir kayık, suya göre $4 \, \text{m/s}$ hızla kuzey yönünde hareket ederek karşı kıyıya varmak istiyor. Başlangıçta kayıkçı, suya göre hızını $4 \, \text{m/s}$ kuzey olarak ayarlıyor ve karşı kıyıya varma süresini hesaplıyor. Daha sonra, kayıkçı suya göre hızını $6 \, \text{m/s}$ kuzey olacak şekilde artırıyor. Buna göre, karşı kıyıya varma süresi ve kayığın yere göre hızı nasıl değişir?

  1. Süre azalır, yere göre hızın büyüklüğü artar.

    Doğru cevap
  2. B

    Süre değişmez, yere göre hızın büyüklüğü artar.

  3. C

    Süre azalır, yere göre hızın büyüklüğü değişmez.

  4. D

    Süre artar, yere göre hızın büyüklüğü artar.

  5. E

    Süre değişmez, yere göre hızın büyüklüğü değişmez.

Çözüm

Karşı kıyıya varma süresi, nehrin genişliği $d$ ve kayığın suya göre hızının kuzey bileşeni $v_{\text{kuzey}}$ ile ilgilidir: $t = \frac{d}{v_{\text{kuzey}}}$. $v_{\text{kuzey}}$ arttığı için süre azalır. Yere göre hız, suya göre hız ve nehir akıntı hızının vektörel toplamıdır: $\vec{v}_{\text{yere}} = \vec{v}_{\text{suya göre}} + \vec{v}_{\text{akıntı}}$. Suya göre hızın büyüklüğü arttığında, yere göre hızın büyüklüğü de artar (örneğin, başlangıçta $\sqrt{4^2 + 3^2} = 5 \, \text{m/s}$, sonra $\sqrt{6^2 + 3^2} = \sqrt{45} \approx 6.7 \, \text{m/s}$). Bu nedenle, süre azalır ve yere göre hızın büyüklüğü artar.

Soru 3

İki araç dik kesişen iki yol üzerinde sabit hızlarla hareket etmektedir. Araç 1 doğu yönünde $v_1$ hızıyla, başlangıçta kesişim noktasından $a$ kadar batıda; Araç 2 kuzey yönünde $v_2$ hızıyla, başlangıçta kesişim noktasından $b$ kadar güneydedir. Araçların birbirine en yakın mesafesinin sıfır olması için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A

    $v_1 = v_2$

  2. B

    $a = b$

  3. $v_1 / v_2 = a / b$

    Doğru cevap
  4. D

    $v_1 / v_2 = b / a$

  5. E

    $v_1 a = v_2 b$

Çözüm

En yakın mesafe formülü: $$d_{\text{min}} = \frac{|a v_2 - b v_1|}{\sqrt{v_1^2 + v_2^2}}$$ $d_{\text{min}} = 0$ olması için pay sıfır olmalı, yani $a v_2 - b v_1 = 0$. Bu da $a v_2 = b v_1$ veya $\frac{v_1}{v_2} = \frac{a}{b}$ anlamına gelir. Seçeneklerde $\frac{v_1}{v_2} = \frac{a}{b}$ ifadesi C seçeneğinde verilmiştir.

Bağıl Hareket konusunu uygulamada çöz

Optik'te YKS Fizik dersinde bağıl hareket konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.