Soru 1
Yeni Lisan hareketinin dil ilkeleri doğrultusunda, aşağıdaki cümlelerden hangisi bu ilkelere en uygun örnek olarak kabul edilebilir? (Cümleler, hareketin savunduğu sadelik ve Türkçeleşme açısından değerlendirilmelidir.)
- A
"Mürebbiyeler, çocukların terbiyesinde mühim bir rol oynar."
- B
"Edebiyatımızda teşbih ve istiare sanatları sıkça kullanılır."
- Doğru cevap
"Okulda öğretmenler, öğrencilere matematik problemlerini çözmeyi öğretir."
- D
"Şair, divanında aşk ve hikmet temalarını işlemiştir."
- E
"Bu eserde, tasvirler oldukça mükemmel bir şekilde yapılmıştır."
Çözüm
Doğru cevap C'dir ("Okulda öğretmenler, öğrencilere matematik problemlerini çözmeyi öğretir."). Yeni Lisan hareketi, dilde sadeleşmeyi ve halkın anlayabileceği bir Türkçe kullanmayı savunur. Bu cümle, Arapça ve Farsça kökenli kelimelerden (örneğin mürebbiyeler, terbiye, mühim, teşbih, istiare, divan, hikmet, tasvir, mükemmel) arındırılmış, günlük konuşma diline yakın ve anlaşılır bir yapıdadır. Diğer seçeneklerde şu yabancı kökenli kelimeler bulunur:
- A: mürebbiyeler (Arapça), terbiyesinde (Arapça), mühim (Arapça)
- B: teşbih (Arapça), istiare (Arapça)
- D: divanında (Farsça), hikmet (Arapça)
- E: tasvirler (Arapça), mükemmel (Arapça)
C şıkkı ise tamamen Türkçe kökenli veya Türkçeleşmiş kelimelerden oluşur ve Yeni Lisan ilkelerine uygundur.