Soru 1
Bir katı maddenin kütlesi hassas terazide 50,0 g olarak ölçülmüştür. Dereceli silindirde hacmi ölçülürken, paralaks hatası nedeniyle hacim değeri gerçek değerinden 2,0 mL fazla okunmuştur. Gerçek hacim 10,0 mL ise, hesaplanan özkütle değeri gerçek özkütleye göre nasıl etkilenir? (Özkütle: $$\rho = \frac{m}{V}$$)
- A
Hesaplanan özkütle gerçek değerinden daha büyüktür.
- Doğru cevap
Hesaplanan özkütle gerçek değerinden daha küçüktür.
- C
Hesaplanan özkütle gerçek değeriyle aynıdır.
- D
Hata yönüne bağlıdır, bu durumda belirsizdir.
- E
Hacim hatası özkütleyi etkilemez.
Çözüm
Paralaks hatası, gözlem açısından kaynaklanan bir okuma hatasıdır ve bu durumda hacim fazla okunduğu için hesaplanan hacim $V_{\text{hesap}} = 10,0 + 2,0 = 12,0$ mL olur. Özkütle formülü $$\rho = \frac{m}{V}$$'de, m sabit (50,0 g) iken V artarsa, $$\rho$$ azalır. Gerçek özkütle: $$\rho_{\text{gerçek}} = \frac{50,0}{10,0} = 5,00 \text{ g/mL}$$, hesaplanan: $$\rho_{\text{hesap}} = \frac{50,0}{12,0} \approx 4,17 \text{ g/mL}$$. Sonuç olarak, hesaplanan özkütle daha küçük çıkar. Bu, hacim ölçüm hatalarının özkütle hesaplamalarına etkisini gösteren bir uygulama sorusudur.