İçeriğe geç
OptikOptik.
YKS · Fen Bilgisi

Isı, Sıcaklık ve Genleşme Soru Çözümü

Isı, Sıcaklık ve Genleşme, YKS Fen Bilgisi hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

Güneşli bir kış gününde, evin camından güneş ışınları içeri giriyor ve odanın sıcaklığı artıyor. Odanın ısınmasında baskın ısı aktarım mekanizması nedir?

  1. A

    İletim

  2. B

    Konveksiyon

  3. Işıma

    Doğru cevap
  4. D

    İletim ve Işıma

  5. E

    Konveksiyon ve Işıma

Çözüm

Güneş'ten gelen enerji, elektromagnetik dalgalar (ışıma) şeklinde boşlukta yayılır ve cam gibi şeffaf malzemelerden geçebilir. Odadaki nesneler bu ışınları absorbe ederek ısınır. Isınan nesnelerden havaya ısı iletim ve konveksiyonla geçer, ancak odanın ısınmasının başlangıç kaynağı ve baskın mekanizması ışıma'dır. Işıma için Stefan-Boltzmann yasası: $$P = \epsilon \sigma A T^4$$, burada $P$ güç, $\epsilon$ yayıcılık, $\sigma$ Stefan-Boltzmann sabiti, $A$ alan, $T$ sıcaklıktır.

Soru 2

Demiryolu raylarında, ray ek yerlerinde bırakılan küçük boşlukların temel amacı nedir? Bu boşluklar olmasaydı hangi mühendislik sorunu ortaya çıkardı?

  1. A

    Rayların aşınmasını azaltmak ve bakım maliyetini düşürmek

  2. Rayların genleşmesine izin vererek eğilmeleri veya kırılmaları önlemek

    Doğru cevap
  3. C

    Raylardaki titreşimleri absorbe etmek ve gürültüyü azaltmak

  4. D

    Rayların düzgün yerleştirilmesini sağlamak ve montajı kolaylaştırmak

  5. E

    Rayların paslanmasını önlemek ve ömrünü uzatmak

Çözüm

Demiryolu rayları, sıcaklık artışıyla genleşir. Genleşme formülü $\Delta L = L_0 \alpha \Delta T$ kullanılarak, örneğin uzun bir ray için $\Delta T$ sıcaklık artışında önemli bir uzama hesaplanabilir. Boşluklar olmazsa, genleşme rayın eğilmesine, bombelenmesine veya kırılmasına neden olur, bu da güvenlik riski yaratır. Bu nedenle boşluklar, genleşmeye izin vererek bu mühendislik sorununu önler.

Soru 3

Bir metal çubuğun başlangıç boyu $1.0\, \text{m}$, doğrusal genleşme katsayısı $2.0 \times 10^{-5} \, ^\circ \text{C}^{-1}$'dir. Sıcaklık $50\,^\circ \text{C}$ artırıldığında uzama miktarı $\Delta L$ oluyor. Aynı çubuk için başlangıç boyu $2.0\, \text{m}$ ve genleşme katsayısı $4.0 \times 10^{-5} \, ^\circ \text{C}^{-1}$ olacak şekilde değiştirilirse, sıcaklık artışı yine $50\,^\circ \text{C}$ olduğunda yeni uzama miktarı $\Delta L'$ kaç mm olur?

  1. A

    $1\, \text{mm}$

  2. B

    $2\, \text{mm}$

  3. C

    $3\, \text{mm}$

  4. $4\, \text{mm}$

    Doğru cevap
  5. E

    $5\, \text{mm}$

Çözüm

İlk durum için uzama miktarı: $$\Delta L = L_0 \cdot \alpha \cdot \Delta T = 1.0 \times 2.0 \times 10^{-5} \times 50 = 1.0 \times 10^{-3} \, \text{m} = 1\, \text{mm}$$ Yeni durum için: $$\Delta L' = L_0' \cdot \alpha' \cdot \Delta T = 2.0 \times 4.0 \times 10^{-5} \times 50 = 2.0 \times 2.0 \times 10^{-3} = 4.0 \times 10^{-3} \, \text{m} = 4\, \text{mm}$$ Alternatif olarak, formülde $L_0$ ve $\alpha$ iki katına çıktığı için, $\Delta L' = 2 \times 2 \times \Delta L = 4 \times \Delta L = 4\, \text{mm}$ olur. Bu nedenle doğru cevap 4 mm'dir.

Isı, Sıcaklık ve Genleşme konusunu uygulamada çöz

Optik'te YKS Fen Bilgisi dersinde ısı, sıcaklık ve genleşme konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.