İçeriğe geç
OptikOptik.
YKS · Fen Bilgisi

Dalgalar Soru Çözümü

Dalgalar, YKS Fen Bilgisi hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

Bir su dalgasının derinliği 4 m'den 1 m'ye azaltıldığında, dalga hızı ve dalga boyu nasıl değişir? (Frekans sabit kabul ediliyor, $g = 10\, \text{m/s}^2$)

  1. Hız $\sqrt{40}$ m/s'den $\sqrt{10}$ m/s'ye azalır, dalga boyu azalır.

    Doğru cevap
  2. B

    Hız $\sqrt{40}$ m/s'den $\sqrt{10}$ m/s'ye azalır, dalga boyu artar.

  3. C

    Hız $\sqrt{40}$ m/s'den $\sqrt{10}$ m/s'ye artar, dalga boyu artar.

  4. D

    Hız sabit kalır, dalga boyu azalır.

  5. E

    Hız $\sqrt{40}$ m/s'den $\sqrt{10}$ m/s'ye azalır, dalga boyu sabit kalır.

Çözüm

Derin sular için dalga hızı $v = \sqrt{g \cdot h}$ formülüyle hesaplanır. Başlangıçta $h_1 = 4\, \text{m}$ için $v_1 = \sqrt{10 \cdot 4} = \sqrt{40}\, \text{m/s}$, sonra $h_2 = 1\, \text{m}$ için $v_2 = \sqrt{10 \cdot 1} = \sqrt{10}\, \text{m/s}$. Bu nedenle hız azalır. Dalga boyu $\lambda = \frac{v}{f}$ formülüyle bulunur; frekans ($f$) sabit olduğundan, hız azaldıkça dalga boyu da azalır. Doğru cevap A'dır, çünkü hem hız hem dalga boyu azalır.

Soru 2

Deprem dalgalarından hangisi sadece katı ortamlarda yayılabilir ve bunun nedeni nedir?

  1. A

    P dalgaları (boyuna dalgalar); çünkü sıkışma-genleşme hareketi sadece katılarda mümkündür.

  2. S dalgaları (enine dalgalar); çünkü enine dalgalar kayma modülü gerektirir ve sıvı/gazlar kayma modülüne sahip değildir.

    Doğru cevap
  3. C

    Yüzey dalgaları (Love ve Rayleigh); çünkü bu dalgalar sadece yeryüzünde oluşur.

  4. D

    Hem P hem S dalgaları; çünkü her ikisi de yalnızca katı maddelerde titreşim oluşturabilir.

  5. E

    Hiçbiri; çünkü tüm deprem dalgaları katı, sıvı ve gazlarda yayılabilir.

Çözüm

Doğru Cevap: S dalgaları (enine dalgalar).

Açıklama: Deprem dalgaları iki temel türdedir: P dalgaları (boyuna) ve S dalgaları (enine).

  • P dalgaları: Sıkışma-genleşme hareketi yapar, katı, sıvı ve gazlarda yayılabilir çünkü ortamın hacimsel elastikiyeti yeterlidir.
  • S dalgaları: Enine titreşimlerle ilerler ve kayma modülü gerektirir. Sıvı ve gazlar kayma modülüne sahip olmadığından ($G=0$), S dalgalarını iletemezler. Bu nedenle S dalgaları sadece katılarda yayılabilir.

Yüzey dalgaları ise katı yüzeylerde oluşur ancak soru özellikle "sadece katılarda yayılabilen" dalgayı ve nedenini sorduğu için S dalgaları doğrudur.

Soru 3

Su dalgalarında, kırınım olayının belirgin olarak gözlemlenebilmesi için yarık genişliği ($a$) ile dalga boyu ($\lambda$) arasındaki ilişki nasıl olmalıdır?

  1. A

    $a > \lambda$

  2. B

    $a = \lambda$

  3. C

    $a < \lambda$

  4. D

    $a \gg \lambda$

  5. $a \approx \lambda$ veya $a < \lambda$

    Doğru cevap

Çözüm

Kırınım, dalganın engel veya yarık etrafında bükülmesidir. Su dalgalarında, yarık genişliği dalga boyuna yakın veya daha küçük olduğunda kırınım belirgin olarak gözlenir. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.

Dalgalar konusunu uygulamada çöz

Optik'te YKS Fen Bilgisi dersinde dalgalar konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.