İçeriğe geç
OptikOptik.
TUS · Temel Bilimler

Genel Farmakoloji Soru Çözümü

Genel Farmakoloji, TUS Temel Bilimler hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

Bir ilacın konsantrasyon-etki eğrisi incelendiğinde, maksimum etkinin tam bir agonistin maksimum etkisinin %60'ına ulaştığı ve $EC_{50}$ değerinin düşük olduğu gözleniyor. Bu ilaç hangi agonist türüne en uygun örnek olabilir?

  1. A

    Tam agonist

  2. Parsiyel agonist

    Doğru cevap
  3. C

    İnvers agonist

  4. D

    Saf antagonist

  5. E

    Allosterik modülatör

Çözüm

Doğru cevap B'dir. Parsiyel agonistler, tam agonistlere kıyasla daha düşük içsel aktiviteye sahiptir, bu nedenle maksimum etkileri daha azdır (örn. %60). Düşük $EC_{50}$ değeri ise yüksek afiniteyi gösterir, bu parsiyel agonistlerde görülebilir. Tam agonistler maksimum etkiyi gösterir (örn. %100), bu yüzden A yanlıştır. İnvers agonistler bazal aktiviteyi azaltır ve negatif etki eğrisi oluşturabilir, C yanlıştır. Saf antagonistler etki oluşturmaz, sadece blokaj yapar, D yanlıştır. Allosterik modülatörler reseptör aktivitesini modüle eder ama genelde bu şekilde basit bir eğriyle tanımlanmaz, E yanlıştır.

Soru 2

Bir ilacın plazma konsantrasyonu-zaman verileri lineer koordinatlarda çizildiğinde eksponansiyel bir azalma eğrisi, yarı-logaritmik ölçekte (log konsantrasyon vs. zaman) çizildiğinde ise düz bir çizgi oluşturuyor. Bu ilacın eliminasyon kinetiği için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A

    Sıfırıncı derece kinetik

  2. Birinci derece kinetik

    Doğru cevap
  3. C

    Michaelis-Menten kinetiği

  4. D

    İkinci derece kinetik

  5. E

    Karışık kinetik

Çözüm

Birinci derece eliminasyon kinetiğinde, eliminasyon hızı ilaç konsantrasyonu ile doğru orantılıdır, yani $\frac{dC}{dt} = -kC$. Bu nedenle, konsantrasyon zamanla $C = C_0 e^{-kt}$ şeklinde eksponansiyel olarak azalır. Lineer ölçekte bu azalma eğrisel iken, yarı-logaritmik ölçekte $\ln C = \ln C_0 - kt$ doğrusal bir ilişki gösterir, yani düz bir çizgi olur. Sıfırıncı derece kinetikte ise $\frac{dC}{dt} = -k_0$ sabittir, lineer ölçekte düz çizgi, yarı-logaritmik ölçekte eğri görülür.

Soru 3

pKa'sı 4.0 olan bir asit ilaç, mide (pH = 2.0) ve ince bağırsak (pH = 6.0) ortamlarında bulunuyor. Bu ilacın emilimi için hangi ifade doğrudur? (İlaç emilimi iyonize olmayan formla gerçekleşir.)

  1. Midede emilim daha fazladır

    Doğru cevap
  2. B

    İnce bağırsakta emilim daha fazladır

  3. C

    Her iki bölgede de emilim eşittir

  4. D

    İlaç emilmez

  5. E

    Emilim ortama bağlı değildir

Çözüm

Asit ilaçların emilimi iyonize olmayan form ($HA$) ile olur. Henderson-Hasselbalch denklemi kullanılarak iyonize olmayan fraksiyon hesaplanabilir.

Mide için: pH = 2.0, pKa = 4.0

$$\log\left(\frac{[A^-]}{[HA]}\right) = \text{pH} - \text{pKa} = 2.0 - 4.0 = -2$$

$$\frac{[A^-]}{[HA]} = 10^{-2} = 0.01 \Rightarrow [HA] \text{ hakim}$$

İnce bağırsak için: pH = 6.0, pKa = 4.0

$$\log\left(\frac{[A^-]}{[HA]}\right) = 6.0 - 4.0 = 2$$

$$\frac{[A^-]}{[HA]} = 10^2 = 100 \Rightarrow [A^-] \text{ hakim}$$

Dolayısıyla, midede iyonize olmayan fraksiyon daha yüksek olduğu için emilim midede daha fazladır.

Genel Farmakoloji konusunu uygulamada çöz

Optik'te TUS Temel Bilimler dersinde genel farmakoloji konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.