Genetik Şifre ve Protein Sentezi, YKS Biyoloji hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.
mRNA konsantrasyonu artarken protein sentez hızı nasıl değişir? Grafikte x-ekseni mRNA konsantrasyonu, y-ekseni protein sentez hızı olsun.
Doğrusal artış.
Üssel artış.
Doğrusal azalış.
Önce artar, sonra sabitlenir.
Değişmez.
Çözüm
mRNA konsantrasyonu artınca, ribozomlar daha fazla mRNA'ya bağlanabilir ve protein sentez hızı artar. Fakat ribozom sayısı veya enerji kaynakları sınırlı olduğunda, sentez hızı maksimuma ulaşır ve sabit kalır.
Doğada 20 amino asit ve 64 kodon bulunur. Eğer amino asit çeşit sayısı 40 olsaydı, aşağıdakilerden hangisi beklenirdi? (Genetik kodun üçlü olduğunu ve diğer özelliklerin sabit kaldığını varsayın.)
Kodon çeşit sayısı 64 kalırdı.
Kodon çeşit sayısı 128 olurdu.
Dejenerasyon azalırdı.
Stop kodon sayısı artardı.
Protein çeşitliliği azalırdı.
Çözüm
Genetik kod üçlü nükleotidden oluştuğu için, olası kodon sayısı $$4^3 = 64$$'tür. Amino asit sayısı 20'den 40'a çıkarsa, her amino asit için ortalama kodon sayısı azalır, bu nedenle dejenerasyon (aynı amino asidi kodlayan kodon sayısı) azalır. Kodon çeşit sayısı 64 sabit kalır, çünkü nükleotid çeşit sayısı değişmez. Stop kodon sayısı ve protein çeşitliliği doğrudan bağlı değildir.
Bir araştırmacı, bakteri hücrelerinde protein sentezini inhibe eden bir antibiyotik kullanıyor. Bu antibiyotik, başlatma tRNA'sının (fMet-tRNA) ribozoma bağlanmasını engelliyor ve başlatma kompleksinin oluşumunu önlüyor. Bu antibiyotik protein sentezinde hangi basamakta etki eder?
Transkripsiyon sırasında RNA polimeraz inhibisyonu
Translasyonun başlatma basamağı
Translasyonun uzama basamağı
Translasyonun sonlandırma basamağı
mRNA'nın işlenmesi sırasında
Çözüm
Streptomisin gibi antibiyotikler, 30S ribozomal alt birimine bağlanarak başlatma kompleksinin oluşumunu inhibe eder. Bu, translasyonun başlatma basamağında etki gösterir, çünkü fMet-tRNA'nın ribozoma bağlanması ve başlatma süreci engellenir.
Optik'te YKS Biyoloji dersinde genetik şifre ve protein sentezi konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.
