Soru 1
Aşağıdaki cümlelerden hangisinde 'كان' ile birlikte kullanılan 'ما', 'ما الكافة' olarak işlev görerek nakıs fiilin amelini iptal etmiştir?
- A
كان الطالبُ مجتهدًا.
- B
كان ما الطالبَ مجتهدًا.
- Doğru cevap
كانما الطالبُ مجتهدًا.
- D
كان الطالب مجتهدًا ما عدا الامتحان.
- E
كانما هو الطالبُ المجتهدُ.
Çözüm
Doğru cevap C şıkkıdır. Bu cümlede 'كانما' ifadesi kullanılmıştır. Buradaki 'ما', 'ما الكافة' olarak çalışır ve 'كان' nakıs fiilinin amelini iptal eder. Normalde 'كان' mübtedayı ref eder (ötreli yapar) ve haberi nasb eder (üstünlü yapar), ama 'ما الكافة' eklendiğinde bu irab değişikliği olmaz. Örneğin, bu cümlede 'الطالبُ' ref halinde (ötreli) kalır ve 'مجتهدًا' nasb halinde (üstünlü) kalır, ancak bu irab 'كان' nedeniyle değil, cümlenin orijinal yapısındandır. Anlam olarak 'كانما' 'sanki, adeta' gibi bir anlam katabilir. A şıkkında 'ما' yok, B şıkkı dilbilgisel olarak hatalı, D ve E şıklarındaki 'ما' farklı kullanımlardır.