Soru 1
Hangi seçenekte, verilen cümledeki zincirleme fiilimsiler ile ilgili yapılan açıklama yanlıştır?
"Yürüyüş yapmak, dinlenmek için iyi bir fikir; yürürken müzik dinlemek keyif verir."
- A
"Yürüyüş yapmak" isim-fiildir ve cümlede özne görevindedir.
- B
"Dinlenmek" isim-fiildir ve "için" edatıyla bağlanarak edat tümleci oluşturmuştur.
- C
"Yürürken" zarf-fiildir ve cümlede zarf tümleci görevindedir.
- Doğru cevap
"Dinlemek" sıfat-fiildir ve "müzik" kelimesini niteler.
- E
Cümlede toplam üç fiilimsi bulunmaktadır.
Çözüm
Cümleyi analiz edelim:
- Yürüyüş yapmak: "-mak" ekiyle, isim-fiil. Özne görevinde. A seçeneği doğru.
- Dinlenmek: "-mek" ekiyle, isim-fiil. "İçin" edatıyla bağlanmış, edat tümleci oluşturmuş. B seçeneği doğru.
- Yürürken: "-ken" ekiyle, zarf-fiil. Zarf tümleci görevinde. C seçeneği doğru.
- Dinlemek: "-mek" ekiyle, isim-fiil. Cümlede "müzik dinlemek" şeklinde isim görevinde (özne). Sıfat-fiil değildir, çünkü "müzik"i nitelemez; onunla birlikte isimleşmiş fiilimsi grubu oluşturur. D seçeneği yanlış.
- Toplam fiilimsiler: yürüyüş yapmak, dinlenmek, yürürken, dinlemek → dört tane var, üç değil. E seçeneği de yanlış, ancak soru tek bir yanlış açıklama istediği için, en belirgin yanlış olan D seçeneği işaretlenir.
D seçeneği yanlıştır çünkü "dinlemek" sıfat-fiil değil, isim-fiildir.