Soru 1
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, basit zamanlı bir fiile ek fiilin hikâye birleşik zamanı anlamı katmaktadır?
- A
O zamanlar çok gençmişim, hayatı anlamamışım.
- Doğru cevap
Dün akşam seni aramıştım, ama cevap vermedin.
- C
Eğer zamanın olursa gelirdik, ama işlerimiz çok.
- D
Bu soruyu çözmek çok kolaydı, ama dikkat etmedim.
- E
Yarınki toplantıda bulunursak, fikrimizi söyleriz.
Çözüm
Cevap: B şıkkı ("seni aramıştım")
Açıklama: Ek fiilin hikâye birleşik zamanı, basit zamanlı bir fiile "-di" eki eklenerek oluşturulur ve geçmişteki bir olayı anlatır. B seçeneğindeki "aramıştım" fiili şu şekilde analiz edilir:
- Fiil kökü: "ara-"
- Zaman eki: "-mış" (öğrenilen geçmiş zaman eki)
- Ek fiil: "-di" (hikâye birleşik zaman eki, ünsüz uyumundan dolayı "-tı")
- Kişi eki: "-m" (1. tekil şahıs)
Bu, basit zamanlı "aramış" fiiline ek fiilin hikâye birleşik zamanının eklenmesiyle oluşmuştur. Diğer seçeneklerde:
- A: "gençmişim" → "genç" ismine ek fiilin rivayet birleşik zamanı ("-miş") eklenmiş; fiil değildir, hikâye değildir.
- C: "gelirdik" → "gel-ir-di-k" şeklinde; "-ir" geniş zaman eki, "-di" ek fiilin hikâye birleşik zamanı, ama fiil zaten birleşik zamanlıdır (soru basit zamanlı fiil istiyor).
- D: "kolaydı" → "kolay" ismine ek fiilin hikâye birleşik zamanı ("-dı") eklenmiş; fiil değildir.
- E: "bulunursak" → "bulun-ur-sa-k" şeklinde; "-ur" geniş zaman eki, "-sa" ek fiilin şart birleşik zamanı; hikâye değildir.
Bu nedenle sadece B seçeneği, basit zamanlı bir fiile ("aramış") ek fiilin hikâye birleşik zamanını ("-tı") ekleyerek doğru kullanımı örneklendirir.