Cümle Türleri Soru Çözümü

Metni cümle cümle analiz edelim:

• "Kitap okumayı severim.": Tek yüklemli ve tek yargılı, bu bir basit cümle örneğidir.
• "Okuduklarımı anlar ve not alırım.": İki yüklemi (anlar, alırım) bağlaçla (ve) birleştirilmiş, bu bir birleşik cümle örneğidir (bağlacı olan bileşik cümle).
• "Sonra tekrar gözden geçerim.": Tek yüklemli, bu da bir basit cümle örneğidir.

Metinde, virgül veya noktalı virgülle ayrılmış ama bağımsız cümlelerden oluşan bir sıralı cümle örneği yoktur (örneğin, "Kitap okurum, not alırım."). Ayrıca, bağlı cümle (bağlaçlarla bağlanmış bağımsız cümleler, örn. "Kitap okurum çünkü öğrenmek isterim.") örneği de bulunmamaktadır. Seçenekler arasında bağlı cümle eksiktir, çünkü metindeki birleşik cümle bağlaç içerse de, bağlı cümle tanımına uygun birden fazla bağımsız cümle yoktur.

Devrik cümlelerde yüklem sonda değildir. İnceleyelim:

• I. 'Bu soruyu çözememiştim daha önce.' - Yüklem 'çözememiştim' sonda değil, devrik. Normal hali: 'Daha önce bu soruyu çözememiştim.'
• II. 'Annem her sabah kahvaltı hazırlar.' - Yüklem 'hazırlar' sonda, kurallı.
• III. 'Koşar adımlarla geldi içeri çocuk.' - Yüklem 'geldi' sonda değil, devrik. Normal hali: 'Çocuk koşar adımlarla içeri geldi.'
• IV. 'Sınav sonuçları haftaya açıklanacak.' - Yüklem 'açıklanacak' sonda, kurallı.
• V. 'Dün akşam tiyatroya gittik arkadaşlarımla.' - Yüklem 'gittik' sonda değil, devrik. Normal hali: 'Dün akşam arkadaşlarımla tiyatroya gittik.'

Bu nedenle devrik olanlar I, III ve V'tir, doğru cevap C seçeneğidir.

Girişik birleşik cümle, içinde fiilimsi (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) bulunan ve bu fiilimsiyle yan cümlecik oluşturan cümledir. A seçeneğindeki "oynarken" kelimesi zarf-fiildir ve "çocuklar bahçede oynarken" yan cümleciğini oluşturur; ana cümle "mutlu görünüyordu" olduğu için bu cümle girişik birleşiktir. Diğer seçeneklerde fiilimsi yoktur: B sıralı cümle, C basit cümle, D bağlı cümle, E iç içe birleşik cümledir.