Soru 1
Aşağıdaki cümle çiftlerinden hangisinde, aynı derin yapıya (soyut anlama) sahip ancak farklı yüzey yapıları (sözdizimsel formlar) örneklendirilmiştir?
- A
"Ayşe kitabı okudu." ve "Ayşe okudu kitabı." (Sözcük sırası değişikliği)
- B
"Ali topu atıyor." ve "Ali top atmakta." (Farklı fiil formları)
- Doğru cevap
"Çocuk elmayı yedi." ve "Elma çocuk tarafından yenildi." (Aktif-pasif dönüşümü)
- D
"Güneş parlıyor." ve "Hava güneşli." (Farklı anlam ifadeleri)
- E
"Oğlu ödev yaptı." ve "Ödev yapıldı oğlu tarafından." (Eksik ve hatalı cümle)
Çözüm
Doğru cevap C şıkkıdır. Derin yapı, cümlenin temel anlamını ifade ederken, yüzey yapı bu anlamın sözdizimsel olarak nasıl ifade edildiğini gösterir. "Çocuk elmayı yedi." (aktif yapı) ve "Elma çocuk tarafından yenildi." (pasif yapı) cümleleri aynı anlamı (derin yapı) taşır, ancak farklı sözdizimsel formlar (yüzey yapı) kullanır. Diğer seçeneklerde ise ya anlam farkı vardır (D), ya sözcük sırası değişikliği anlamı bozabilir (A, E), ya da fiil formu değişimi anlamı etkileyebilir (B).