Soru 1
Ahmet adlı bir üniversite öğrencisi, sınavlarda aşırı kaygı yaşamakta ve bu durum performansını düşürmektedir. Psikanalitik ve Bilişsel psikoloji ekolleri bu davranış problemini nasıl açıklar?
- Doğru cevap
Psikanalitik ekol, Ahmet'in bilinçdışı çatışmalarının (örn. ebeveyn beklentileri) kaygıya yol açtığını; Bilişsel ekol ise irrasyonel düşünce kalıplarının (örn. 'Başarısız olursam değersizim') kaygıyı tetiklediğini savunur.
- B
Psikanalitik ekol, Ahmet'in genetik yatkınlığını vurgular; Bilişsel ekol ise öğrenilmiş davranışlara odaklanır.
- C
Psikanalitik ekol, Ahmet'in sosyal çevresindeki baskıları analiz eder; Bilişsel ekol ise nörokimyasal dengesizlikleri inceler.
- D
Psikanalitik ekol, Ahmet'in davranışını pekiştirme yoluyla açıklar; Bilişsel ekol ise kişisel gelişim potansiyeline vurgu yapar.
- E
Her iki ekol de kaygıyı tamamen biyolojik faktörlere bağlar ve psikolojik süreçleri dikkate almaz.
Çözüm
Psikanalitik psikoloji (örneğin Freud), davranışları bilinçdışı süreçler, çocukluk deneyimleri ve içsel çatışmalarla açıklar; burada sınav kaygısı, bilinçdışı çatışmalardan (örn. ebeveyn beklentileriyle ilgili suçluluk) kaynaklanabilir. Bilişsel psikoloji ise düşünce süreçlerine odaklanır; sınav kaygısı, irrasyonel inançlar veya bilişsel çarpıtmalar (örn. 'Mükemmel olmalıyım') nedeniyle ortaya çıkabilir. Seçenek A bu iki bakış açısını doğru karşılaştırır. Diğer seçenekler yanlıştır: B'de genetik vurgusu psikanalitik ekol için tipik değildir; C'de sosyal çevre psikanalitikte ikincil, nörokimya ise bilişselde birincil değildir; D'de pekiştirme davranışçılığa, kişisel gelişim ise hümanizme aittir; E ise her iki ekolün de psikolojik süreçlere odaklandığını göz ardı eder.