Eğik Düzlem ve Çıkrık, LGS Fen Bilgisi hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.
İki dişli çark doğrudan temas halindedir. Birinci dişli saat yönünde döndürüldüğünde, ikinci dişlinin dönme yönü ne olur?
Saat yönünde
Saat yönünün tersi
Dönmez
Belirsiz
Her iki yönde de dönebilir
Çözüm
Doğrudan temas eden dişli çarklarda, dişler birbirini ittiği için dönme yönleri daima zıttır. İlk dişli saat yönünde döndüğünde, ikinci dişli saat yönünün tersine döner.
Tüm basit makinelerde (eğik düzlem, çıkrık, vida, dişli çark, vb.) işten kazanç sağlanamamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Sürtünme kuvvetinin her zaman var olması
Enerjinin korunumu yasası
Makinaların veriminin %100'den düşük olması
Kuvvet veya yoldan kazanç sağlanması
Yapılan işin ısıya dönüşmesi
Çözüm
Basit makinelerde, iş enerji transferi olarak düşünülebilir. Enerjinin korunumu yasası gereği, sisteme verilen enerji (giriş işi) sistemden alınan enerjiye (çıkış işi) eşittir: $$E_{\text{giriş}} = E_{\text{çıkış}}$$. Bu nedenle işten kazanç sağlanamaz; sadece kuvvet veya yoldan kazanç olabilir. Sürtünme veya verim düşüklüğü pratikte enerji kayıplarına neden olabilir, ancak temel neden enerjinin korunumudur.
Bir bisiklet, düz bir yolda ilerlerken, pedallar çevrildiğinde hangi basit makine ilkeleri etkin şekilde kullanılır?
Yalnızca çıkrık
Yalnızca dişli çark
Çıkrık ve dişli çark
Eğik düzlem ve vida
Hiçbiri
Çözüm
Bisiklette, pedallar çıkrık (tekerlek ve aks) prensibiyle çalışır, dönme hareketi sağlar. Bu hareket, dişli çark sistemi (zincir ve dişliler) aracılığıyla tekerleklere aktarılır, böylece hem çıkrık hem dişli çark ilkeleri kullanılır. Eğik düzlem, yokuş çıkarken geçerlidir; vida ise fren veya ayar sistemlerinde bulunur.
Optik'te LGS Fen Bilgisi dersinde eğik düzlem ve çıkrık konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.
