Soru 1
Türkiye'de ana sanayi kollarından demir-çelik sanayisinin kuruluş yeri seçiminde, aşağıdaki faktör çiftlerinden hangisi en belirleyici olmuştur ve İskenderun ile Karabük fabrikaları bu açıdan nasıl farklılaşır?
- Doğru cevap
Enerji kaynakları ve hammadde yakınlığı: Karabük termik santrallere ve yerli hammaddelere yakınken, İskenderun liman aracılığıyla ithal enerji ve hammaddeye ulaşır.
- B
Ulaşım olanakları ve pazar büyüklüğü: Karabük karayolu ağına yakınken, İskenderun deniz ulaşımı ve uluslararası pazara yakındır.
- C
İklim koşulları ve su kaynakları: Karabük ılıman iklimde suya erişimi kolayken, İskenderun sıcak iklimde su sıkıntısı çeker.
- D
Teknolojik altyapı ve Ar-Ge olanakları: Karabük geleneksel teknolojilere dayanırken, İskenderun modern teknolojilerle donatılmıştır.
- E
Turizm potansiyeli ve çevre düzenlemeleri: Karabük turizmden uzakken, İskenderun çevre koruma kurallarına uymak zorundadır.
Çözüm
Demir-çelik sanayisi, yüksek enerji tüketen ve ağır hammadde gerektiren bir sektördür, bu nedenle kuruluş yeri seçiminde enerji kaynakları ve hammadde yakınlığı en belirleyici faktörlerdir. Karabük demir-çelik fabrikası, Zonguldak kömür havzasına yakınlığı nedeniyle enerji (termik santraller için kömür) ve Divriği demir cevheri gibi yerli hammaddelere yakınlık temelinde kurulmuştur. İskenderun demir-çelik fabrikası ise, deniz kıyısında olması sayesinde ithal kömür ve demir cevheri gibi enerji ve hammaddelere liman aracılığıyla ulaşım avantajına sahiptir. Bu fark, enerji ve hammadde faktörlerinin her iki tesiste de kritik olduğunu, ancak kaynak türüne göre (yerli vs. ithal) farklı şekillerde işlediğini gösterir.