İçeriğe geç
OptikOptik.
KPSS · Coğrafya

Türkiye'de Doğal Afetler Soru Çözümü

Türkiye'de Doğal Afetler, KPSS Coğrafya hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

Sel riskini azaltmak için yapılan mühendislik önlemlerinden biri, dere yatağının pürüzlülüğünü artırmaktır. Manning formülüne göre sel debisi $$Q = \frac{1}{n} A R^{2/3} S^{1/2}$$ şeklinde hesaplanır. Bu durumda, aşağıdaki önlemlerden hangisi $n$ değerini artırarak $Q$'yu azaltır?

  1. A

    Dere yatağını betonla kaplamak

  2. Dere yatağına bitki dikmek

    Doğru cevap
  3. C

    Dere yatağını genişletmek

  4. D

    Dere yatağının eğimini azaltmak

  5. E

    Hiçbiri

Çözüm

Manning formülünde $n$ pürüzlülük katsayısıdır; düzgün yüzeylerde düşük (örneğin beton için $n \approx 0.013$), pürüzlü yüzeylerde yüksek (örneğin bitkili zemin için $n \approx 0.05$) değerler alır. $n$ artarsa, $Q$ azalır. Dere yatağına bitki dikmek (B) $n$'yi artırır, betonla kaplamak (A) azaltır, genişletmek (C) $A$'yı artırarak $Q$'yu artırabilir, eğimi azaltmak (D) $S$'yi azaltarak $Q$'yu azaltır, ama bu $n$ ile ilgili değildir. Soru $n$'yi artıran önlemi sorduğu için doğru cevap B'dir.

Soru 2

İlkbahar mevsiminde Karadeniz Bölgesi'nde heyelan riskinin artmasının temel sebebi aşağıdakilerden hangisi ile en iyi açıklanır?

  1. A

    Kar erimelerinin toprağı gevşetmesi

  2. B

    Yağış rejiminin düzensiz olması

  3. Toprak neminin artması ve kayma direncinin azalması

    Doğru cevap
  4. D

    Rüzgâr erozyonunun şiddetlenmesi

  5. E

    Deprem aktivitesinin yoğunlaşması

Çözüm

İlkbaharda Karadeniz Bölgesi'nde yağışların artması ve kar erimeleri toprak nemini yükseltir. Toprak suya doyduğunda kayma direnci azalır, bu da heyelan riskini artırır. Eğimli araziler bu süreci hızlandırır. Diğer seçenekler heyelanla doğrudan ilişkili değildir.

Soru 3

Türkiye'de sel ve taşkın olaylarının sık yaşandığı akarsu havzalarıyla ilgili olarak, aşağıdakilerden hangisi en sık sel görülen havza için doğru gerekçelendirme içerir?

  1. A

    Büyük Menderes Havzası - Ege Bölgesi'nde düz ovalık alanlarda ani sağanak yağışlarla taşkın riski yüksektir, bitki örtüsü zayıftır.

  2. Doğu Karadeniz Havzaları (örneğin Çoruh) - Yıllık yüksek yağış ($>$1000 mm) ve dik yamaçlar nedeniyle hızlı yüzey akışı oluşur.

    Doğru cevap
  3. C

    İç Anadolu Havzaları (örneğin Kızılırmak) - Kar erimeleri ve ilkbahar yağışlarıyla taşkınlar, düzensiz akım rejimiyle birleşir.

  4. D

    Güneydoğu Anadolu Havzaları (örneğin Fırat) - Kurak iklimde ani sağanaklar ve barajların taşkın kontrolündeki rolü sınırlıdır.

  5. E

    Marmara Havzaları (örneğin Susurluk) - Yoğun yerleşim, betonlaşma ve drenaj yetersizliği yüzey akışını artırır.

Çözüm

Doğru cevap B'dir, çünkü Doğu Karadeniz Havzaları (örneğin Çoruh) Türkiye'de sel ve taşkınların en sık yaşandığı bölgedir. Gerekçesi: Yıllık yağış miktarı genellikle 1000 mm üzerinde (örneğin Rize'de $\sim$2000 mm) ve topoğrafya dik yamaçlıdır, bu da hızlı yüzey akışına ve sellere neden olur. Diğer şıklar da sel riski taşır, ancak sıklık açısından Doğu Karadeniz öne çıkar. Örneğin, A'daki Büyük Menderes daha az yağış alır, C'deki İç Anadolu daha seyrek taşkınlar yaşar, D'deki Fırat barajlarla kısmen kontrol edilir, E'deki Marmara ise daha çok şehir selleriyle ilişkilidir.

Türkiye'de Doğal Afetler konusunu uygulamada çöz

Optik'te KPSS Coğrafya dersinde türkiye'de doğal afetler konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.

Ücretsiz başlaApp StoreGoogle Play

Coğrafya — diğer konular

Tümünü gör