İçeriğe geç
OptikOptik.
YKS · Edebiyat

Şiir Bilgisi ve Ahenk Soru Çözümü

Şiir Bilgisi ve Ahenk, YKS Edebiyat hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

Aşağıdaki şiir parçasıyla ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

"Artık demir almak günü gelmişse zamandan,

Meçhule giden bir gemi kalkar bu limandan."

"Hiç yolcusu yokmuş gibi sessizce alır yol;

Sallanmaz o kalkışta ne mendil ne de bir kol."

(Yahya Kemal Beyatlı, "Sessiz Gemi")

  1. A

    Şiirde aruz ölçüsü ("fâilâtün fâilâtün fâilün" kalıbı) kullanılmıştır.

  2. B

    Birinci ve ikinci dizelerde "-andan" ekleri rediftir.

  3. C

    Şiirin kafiye düzeni aa bb şeklindedir.

  4. D

    Üçüncü ve dördüncü dizelerde "yol" ve "kol" sözcükleri tunç kafiye oluşturur.

  5. Kafiyeler, şiirin anlamını zayıflatmak için kullanılmıştır.

    Doğru cevap

Çözüm

Doğru cevap E şıkkıdır. Şiirde ahenk unsurları, anlamı güçlendirmek için kullanılır; kafiyeler ve ölçü, şiirin temasını (ayrılış, sessizlik) vurgular. Bu nedenle E şıkkı yanlıştır. Diğer şıklar doğrudur: A'da aruz ölçüsü (Yahya Kemal'in tipik özelliği), B'de redif, C'de kafiye şeması ("zamandan"-"limandan", "yol"-"kol"), D'de tunç kafiye (son sesler aynı: "yol" ve "kol") doğru açıklanmıştır.

Soru 2

Aşağıdaki beyitte, aruz ölçüsünde hangi kusur türüne örnek teşkil eder?

Beyit: "Aşkın ateşi yaktı cismimi, cansızım şimdi"
Ölçü: Müstef'ilün / Fâilün / Müstef'ilün / Fâilün (Fâilâtün / Mefâilün / Fâilün kalıbı varyasyonu)

  1. A

    Vasl (ulama)

  2. B

    İmale (uzatma)

  3. Zihaf (kısaltma)

    Doğru cevap
  4. D

    Kasr (hece ekleme)

  5. E

    Hiçbiri, bu beyit aruz kusuru içermez

Çözüm

Doğru cevap Zihaf'tır. Zihaf, aruzda kısa hecenin (açık hece) vezin gereği uzun (kapalı) gibi okunmasıdır. Bu beyitte, "cismimi" kelimesinin "cismi-mi" şeklinde hecelenmesi gerekirken, ölçü uyumu için "cismimi" hecesindeki "mi" kısa hecesi zihaf ile uzun gibi okunur. Böylece, normalde kısa olan hece, vezin zorunluluğuyla kapalı hece muamelesi görerek kusur oluşturur. Diğer şıklar yanlıştır: Vasl bu beyitte görülmez (sesli harfle biten kelime yok), imale uzun hecenin kısa okunmasıdır (tersi durum), kasr hece ekleme değil eksiltmedir ve bu beyitte yok, ayrıca kusur bulunduğu için 'Hiçbiri' doğru değildir.

Soru 3

Aşağıdaki iki şiir parçasının ölçü ve uyak özellikleri ile ilgili verilenlerden hangisi yanlıştır?

I. Şiir:

Hava kurşun gibi ağır
Bağır bağır bağırıyorum
Koştum alana kadar
Zaman o hızla akmıyor

II. Şiir:

Ne hasta bekler sabahı
Ne taze ölüyü mezar
Ne de şeytan bir günahı
Seni beklediğim kadar

  1. A

    I. şiirde düzensiz hece ölçüsü kullanılmıştır ve serbest uyak vardır.

  2. B

    II. şiirde hece ölçüsü (11'li) ve tam uyak kullanılmıştır.

  3. C

    I. şiirde 'ağır/akmıyor' arasında yarım uyak, II. şiirde 'sabahı/günahı' arasında zengin uyak vardır.

  4. II. şiirde redif yoktur, tüm uyaklar tam uyak şeklindedir.

    Doğru cevap
  5. E

    I. şiirde ahenk unsurları (aliterasyon) yoğun kullanılmıştır.

Çözüm

I. Şiir: Bağış'ın şiiri serbest ölçüdedir (düzensiz hece: 8, 8, 7, 8 hece). 'ağır/akmıyor' arasında uyak yoktur (sadece 'a' sesi benzerliği var, yarım uyak sayılmaz). Aliterasyon (örneğin 'b' sesi tekrarı) ahenk unsuru olarak kullanılabilir. A şıkkı doğrudur.

II. Şiir: Necip Fazıl'ın dörtlüğü 11'li hece ölçüsüyledir. Uyak düzeni: -ahı, -ar, -ahı, -ar. 'sabahı/günahı' arasında zengin uyak ('-ahı' heceleri), 'mezar/kadar' arasında tam uyak ('-ar' heceleri) vardır. B şıkkı doğrudur. C şıkkı doğrudur: I. şiirde yarım uyak yok, II. şiirde zengin uyak var. D şıkkı yanlıştır çünkü II. şiirde 'bekler/beklediğim' arasında redif yoktur ama 'sabahı/günahı' ve 'mezar/kadar' uyakları tam veya zengin uyaktır, redif olarak değerlendirilemez (redif, aynı ek veya sözcüklerin tekrarıdır, burada yok). E şıkkı doğrudur, I. şiirde aliterasyon gibi ahenk unsurları olabilir.

Şiir Bilgisi ve Ahenk konusunu uygulamada çöz

Optik'te YKS Edebiyat dersinde şiir bilgisi ve ahenk konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.

Ücretsiz başlaApp StoreGoogle Play

Edebiyat — diğer konular

Tümünü gör