Mondros ve İşgaller Soru Çözümü

Doğru cevap A şıkkıdır. Wilson İlkeleri'nin 12. maddesi, Osmanlı Türklerinin yaşadığı bölgelerde egemenliğinin korunacağını belirtir ve self-determinasyon (halkların kendi kaderini tayin hakkı) ilkesini vurgular. Ancak Mondros sonrası Samsun işgali, bu bölgedeki Türk halkının iradesine aykırı bir müdahale olarak gerçekleşmiştir. Bu, Wilson İlkeleri ile işgaller arasındaki temel çelişkiyi gösterir: İlkeler halkın haklarını savunurken, işgaller bu hakları ihlal etmiştir.

Diğer seçenekler ise çelişkiler içerebilir ancak soruda verilen Samsun örneği doğrudan self-determinasyon ile ilgilidir. Örneğin, B şıkkı deniz serbestliği ile ilgili olup Samsun'un karasal işgaliyle tam örtüşmez; C şıkkı gizli antlaşmalarla ilgili olup Samsun işgalinin doğrudan kanıtı değildir; D ve E şıkları ise daha genel çelişkileri ifade eder.

İzmir'in işgali, milli bilincin uyanışında kritik bir dönüm noktasıdır çünkü bu işgal, halkta örgütlü ve ulusal düzeyde bir direniş fikrini doğurmuştur. İşgalden hemen sonra, Doğu Anadolu'da Erzurum Kongresi toplanmış ve "milli sınırlar içinde vatanın bölünmez bütünlüğü" ilkesi benimsenmiştir. Ayrıca, Kuvayımilliye birlikleri kurularak silahlı direniş başlatılmıştır. Bu gelişmeler, işgallerin sadece yerel protestolarla sınırlı kalmadığını, aksine ulusal bir mücadeleye dönüştüğünü gösterir. Diğer şıklar, ya yanlış (örneğin, İstanbul Hükümeti'nin etkili olması) ya da eksik (örneğin, sadece bireysel eylemler) bilgiler içermektedir.

Paris Barış Konferansı'nda Batı Anadolu'nun Yunanistan'a verilmesi kararı, İtilaf Devletleri'nin Mondros'un 7. maddesini istismar ederek geniş bölgelerin işgalini haklı göstermesine neden olmuştur. Bu madde, aslında sınırlı işgaller için tasarlanmışken, konferans kararlarıyla Batı Anadolu'da Yunan işgali için dayanak haline getirilmiştir.