İçeriğe geç
OptikOptik.
KPSS · Coğrafya Öğretmenliği

Ekosistem ve Madde Döngüleri Soru Çözümü

Ekosistem ve Madde Döngüleri, KPSS Coğrafya Öğretmenliği hazırlığında karşına çıkan konulardan biri. Aşağıda bu konudan seçilmiş çözümlü örnek sorular ve adım adım açıklamalar var. Tamamını çözdükten sonra Optik uygulamasında bu konudan daha fazla soruyu yapay zekâ destekli çözümlerle çalışabilirsin.

Soru 1

Azot döngüsündeki bozulmalar da ötrofikasyon olgusunda kritik rol oynar. Özellikle, insan kaynaklı azot bileşiklerinin su ekosistemlerine aşırı girişi alg büyümesini artırır. Aşağıdaki azot döngüsü aşamalarından hangisi, bu süreçte en doğrudan etkiye sahiptir ve ötrofikasyonu hızlandırır?

  1. Endüstriyel gübre üretimi ve kullanımıyla artan nitrat ($\text{NO}_3^-$) birikiminin, yüzey sularına karışarak algler tarafından doğrudan alınabilir formda besin sağlaması

    Doğru cevap
  2. B

    Doğal azot fiksasyonu sürecinin, atmosferik azotu ($\text{N}_2$) amonyağa ($\text{NH}_3$) dönüştürerek toprak verimliliğini artırması ve dolaylı olarak su kirliliğini azaltması

  3. C

    Denitrifikasyonun, nitratı ($\text{NO}_3^-$) azot gazına ($\text{N}_2$) dönüştürerek suda azot konsantrasyonunu düşürmesi ve ötrofikasyonu yavaşlatması

  4. D

    Azotun organik formdan amonyağa ($\text{NH}_3$) dönüşümünü sağlayan aminleşme sürecinin, sadece karasal ekosistemlerde etkili olması ve su ekosistemlerini etkilememesi

  5. E

    Atmosferik azot oksitlerinin ($\text{NO}_x$) asit yağmurlarına neden olarak suyun kimyasını değiştirmesi, ancak alg büyümesini doğrudan uyarmaması

Çözüm

Azot döngüsünde, ötrofikasyonu hızlandıran temel mekanizma, insan faaliyetleri (örn. endüstriyel gübreler, fosil yakıt emisyonları) sonucu su ekosistemlerine aşırı nitrat ($\text{NO}_3^-$) girişidir. Nitrat, algler tarafından kolayca alınabilir bir azot formudur ve besin olarak kullanılarak kontrolsüz büyümeyi tetikler. Diğer seçenekler, azot fiksasyonu veya denitrifikasyon gibi süreçleri içerir, ancak bunlar genellikle ötrofikasyonu önleyici veya dolaylı etkilere sahiptir; aminleşme karasal sistemlerde baskındır ve asit yağmurları doğrudan besin sağlamaz.

Soru 2

Bir nehir havzasında yıllık ortalama yağış miktarı 800 mm, yüzeysel akış 300 mm ve yeraltı suyu depolamasında 50 mm'lik bir artış ($\Delta S = +50$ mm) ölçülmüştür. Buharlaşma-terleme (ET) miktarı kaç mm'dir? (Su bütçesi denklemi: $P = Q + ET + \Delta S$)

  1. 450 mm

    Doğru cevap
  2. B

    500 mm

  3. C

    550 mm

  4. D

    600 mm

  5. E

    650 mm

Çözüm

Su bütçesi denklemini kullanarak ET'yi hesaplayalım:

$$P = Q + ET + \Delta S$$
$$800 = 300 + ET + 50$$
$$ET = 800 - 300 - 50 = 450 \text{ mm}$$

Bu nedenle, doğru cevap 450 mm'dir. Diğer seçenekler, denklemin yanlış uygulanması (örneğin işaret hataları) sonucu oluşmuştur.

Soru 3

Fotosentez sırasında, karbon dioksit ($CO_2$) glikoza dönüştürülür. Reaksiyon: $$6CO_2 + 6H_2O \rightarrow C_6H_{12}O_6 + 6O_2$$ Eğer 22 gram $CO_2$ kullanılırsa, kaç gram glikoz ($C_6H_{12}O_6$) üretilir? (Mol kütleleri: C=12 g/mol, H=1 g/mol, O=16 g/mol)

  1. A

    10 gram

  2. 15 gram

    Doğru cevap
  3. C

    20 gram

  4. D

    30 gram

  5. E

    45 gram

Çözüm

Önce $CO_2$'nin mol sayısı hesaplanır: $$n_{CO_2} = \frac{22 \text{ g}}{44 \text{ g/mol}} = 0.5 \text{ mol}$$ $CO_2$ mol kütlesi: 12 + 2×16 = 44 g/mol. Reaksiyona göre, 6 mol $CO_2$ 1 mol glikoz üretir, yani oran 6:1'dir. Dolayısıyla, 0.5 mol $CO_2$ ile üretilen glikoz mol sayısı: $$n_{glikoz} = \frac{0.5}{6} \approx 0.0833 \text{ mol}$$ Glikozun mol kütlesi: $M_{glikoz} = 6×12 + 12×1 + 6×16 = 180 \text{ g/mol}$ Üretilen glikoz kütlesi: $$m_{glikoz} = 0.0833 × 180 \approx 15 \text{ g}$$ Bu, karbon döngüsünde fotosentez yoluyla karbon bağlanmasının bir örneğidir.

Ekosistem ve Madde Döngüleri konusunu uygulamada çöz

Optik'te KPSS Coğrafya Öğretmenliği dersinde ekosistem ve madde döngüleri konusundan daha fazla soru, anlık AI çözümleri ve konu tekrarı seni bekliyor.

Ücretsiz başlaApp StoreGoogle Play

Coğrafya Öğretmenliği — diğer konular

Tümünü gör