Soru 1
Kanunname metni: "Şehirlerde esnaf, loncalar aracılığıyla denetlenir. Her loncanın kendi nizamnamesi vardır ve üretim standartlarına uyulması zorunludur. Uymayanlar cezalandırılır." Bu metne dayanarak, Osmanlı örfi hukuku ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesin olarak söylenebilir?
- A
Örfi hukuk, sadece kırsal alanları düzenler.
- Doğru cevap
Örfi hukuk, ekonomik hayatı düzenleyerek kalite kontrolü ve fiyat istikrarı sağlamayı hedefler.
- C
Örfi hukuk, loncaları tamamen özerk bırakır.
- D
Örfi hukuk, esnafın serbest piyasa koşullarında çalışmasını teşvik eder.
- E
Örfi hukuk, sadece Müslüman esnaf için geçerlidir.
Çözüm
Metin, şehirlerde esnafın loncalar aracılığıyla denetlendiğini, nizamnamelere uyulmasının zorunlu olduğunu ve cezai yaptırımlar olduğunu belirtmektedir. Bu, örfi hukukun ekonomik faaliyetleri düzenleyerek üretim kalitesini, standartlarını ve dolayısıyla fiyat istikrarını sağlama amacını gösterir. Diğer şıklar metinle çelişir: A şıkkı yanlıştır çünkü şehirlerden bahsedilmektedir; C şıkkı özerkliği ima eder, oysa metin denetim ve zorunluluk vurgular; D şıkkı serbest piyasayı destekler, ancak metin düzenleyici kurallar içerir; E şıkkı dini bir ayrım yapar, metinde böyle bir sınırlama yoktur.